Theo báo cáo ngành thực phẩm công bố ngày 20/10/2026 của TCBS Research, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện có 51 mã thuộc ngành thực phẩm trên HOSE, HNX và UPCoM, với tổng vốn hóa cộng dồn đạt 541.450 tỷ đồng.
Tuy nhiên, con số này bao gồm phần vốn hóa bị tính trùng do nhiều doanh nghiệp trong ngành có quan hệ sở hữu công ty mẹ - công ty con và cùng giao dịch trên sàn chứng khoán.
Cụ thể, TCBS xác định khoảng 86.895 tỷ đồng vốn hóa bị cộng trùng, tương đương 16% tổng giá trị toàn ngành. Sau khi điều chỉnh, vốn hóa ròng của ngành thực phẩm còn 454.555 tỷ đồng.
Ba cổ phiếu lớn nhất MCH, MSN và VNM chiếm tới 73,7% vốn hóa ròng, tương đương khoảng 335.000 tỷ đồng. Nếu tính 10 cổ phiếu lớn nhất, tỷ trọng này lên tới 94%, tương đương khoảng 427.000 tỷ đồng.
Như vậy, các cổ phiếu còn lại chỉ chiếm khoảng 6% vốn hóa ròng toàn ngành, cho thấy quy mô thị trường tập trung rất lớn vào một số doanh nghiệp đầu ngành.
Xét theo quy mô vốn hóa cộng dồn, nhóm doanh nghiệp có giá trị trên 10.000 tỷ đồng gồm 8 mã, chiếm 91,2% tổng vốn hóa. Nhóm từ 1.000 đến 10.000 tỷ đồng có 13 mã, chiếm 7,3%. Trong khi đó, 27 mã có vốn hóa dưới 1.000 tỷ đồng chỉ đóng góp 1,5% tổng giá trị. Thống kê này được thực hiện trên 48 mã có dữ liệu giá giao dịch.
Không chỉ tập trung về vốn hóa, lợi nhuận ngành thực phẩm cũng chủ yếu đến từ những doanh nghiệp lớn. Trong 6 tháng đầu năm 2026, rổ 10 doanh nghiệp được TCBS tổng hợp ghi nhận doanh thu 108.680 tỷ đồng, tăng 7,4% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ đạt 12.539 tỷ đồng, tăng 33,6%.
Riêng Vinamilk đạt 5.596 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông mẹ, chiếm 44,6% tổng lợi nhuận của rổ. Masan Consumer đứng tiếp theo với 3.249 tỷ đồng, tương đương 25,9%. Hai doanh nghiệp này đóng góp tổng cộng hơn 70% lợi nhuận của nhóm.
Đáng chú ý, mức tăng lợi nhuận của các doanh nghiệp thực phẩm cao gấp khoảng 4,5 lần tốc độ tăng doanh thu. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự cải thiện biên lợi nhuận gộp, từ 28,2% lên 31,1%.
Trong tổng số 3.153 tỷ đồng lợi nhuận tăng thêm của rổ 10 doanh nghiệp, riêng Vinamilk đóng góp 1.553 tỷ đồng, tương đương 49,3%.
Theo TCBS, rổ 11 cổ phiếu được phân tích chuyên sâu đại diện cho khoảng 95% vốn hóa ròng ngành thực phẩm. Điều này cho thấy diễn biến kinh doanh và định giá của một nhóm nhỏ doanh nghiệp lớn có ảnh hưởng đáng kể đến bức tranh chung của toàn ngành.
