Văn hóa cần được nuôi dưỡng bằng sự đa dạng và sáng tạo
Ngày 14/11, tại buổi họp báo công bố Giải thưởng Tinh Hoa Việt 2026 diễn ra ở Tp.HCM, đại diện cơ quan quản lý văn hóa nhấn mạnh yêu cầu đưa các giá trị văn hóa truyền thống hiện diện sống động trong đời sống hiện đại. Theo đó, văn hóa không chỉ là di sản cần gìn giữ mà còn là chất liệu cho sáng tạo và động lực phát triển công nghiệp văn hóa.
Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Hữu Đạt, Trưởng Cơ quan đại diện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tại Tp.HCM, cho rằng việc tôn vinh các giá trị văn hóa không nên dừng lại ở ghi nhận thành tựu hay trao danh hiệu.
Quan trọng hơn, những giá trị được ghi nhận cần tiếp tục trở thành nguồn cảm hứng sáng tạo, góp phần gắn kết cộng đồng và khuyến khích người dân tham gia trực tiếp vào quá trình sáng tạo, thực hành, thụ hưởng văn hóa.
Ông Nguyễn Hữu Đạt, Trưởng Cơ quan đại diện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tại Tp.HCM.
Theo ông Đạt, văn hóa không chỉ hiện diện trong di sản, lễ hội hay nghệ thuật truyền thống mà còn được nuôi dưỡng từ sự đa dạng và sáng tạo không ngừng trong đời sống. Vì vậy, việc phát huy giá trị văn hóa cần có sự kết nối giữa truyền thống và hiện đại, giữa bảo tồn và sáng tạo, để các giá trị dân tộc tiếp tục được tiếp nối trong bối cảnh mới.
Ông cũng nhấn mạnh, giá trị của một hoạt động tôn vinh không chỉ nằm ở danh hiệu được trao mà còn ở tác động sau đó: tác phẩm có đến gần hơn với công chúng hay không, nghệ sĩ có thêm động lực sáng tạo hay không, những sản phẩm văn hóa Việt có cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế hay không.
Di sản cần trở thành nguồn lực cho công nghiệp văn hóa
Ở góc độ quản lý văn hóa tại Tp.HCM, ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Tp.HCM, nhìn nhận báo chí và truyền thông có vai trò quan trọng trong việc phản ánh đời sống văn hóa, định hướng thẩm mỹ, khơi nguồn cảm hứng và đưa các giá trị văn hóa, nghệ thuật đến gần hơn với công chúng.
Ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Tp.HCM.
Theo ông Hồi, Tp.HCM đã tổ chức Tuần lễ hoạt động sáng tạo đầu tiên, đồng thời hình thành Liên minh Truyền thông đa lực lượng với sự tham gia của báo chí, phát thanh, truyền hình, các công ty quản lý mạng đa kênh và doanh nghiệp truyền thông trực quan. Việc kết nối nhiều lực lượng truyền thông được xem là một hướng đi nhằm mở rộng khả năng tiếp cận công chúng, góp phần lan tỏa các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và sáng tạo.
Ông Hồi đánh giá những hoạt động tôn vinh tác phẩm, dự án nghệ thuật mang bản sắc dân tộc có ý nghĩa trong việc khuyến khích sáng tạo, đồng thời tạo cầu nối để nghệ sĩ, đặc biệt là các nhà sáng tạo trẻ, tiếp tục kể câu chuyện văn hóa Việt Nam bằng những phương thức thể hiện mới. Đây cũng là một trong những yếu tố góp phần thúc đẩy thực hiện chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của Tp.HCM nói riêng và cả nước nói chung.
Toàn cảnh buổi họp báo.
Đại diện Sở Văn hóa và Thể thao Tp.HCM cũng cho biết sẽ đồng hành, tạo điều kiện trong công tác tổ chức và thông tin quảng bá các hoạt động liên quan; đồng thời kỳ vọng có thêm sự chung tay của báo chí, đội ngũ sáng tạo và văn nghệ sĩ để các giá trị văn hóa, nghệ thuật được lan tỏa rộng rãi hơn.
Nhà báo Nguyễn Ngọc Vàng, Trưởng Văn phòng Đại diện phía Nam của Báo Văn Hóa, cho biết định hướng của Giải thưởng Tinh Hoa Việt là ghi nhận những đóng góp nổi bật cho văn hóa, nghệ thuật, đồng thời kết nối giá trị di sản với sáng tạo và sự phát triển của văn hóa, nghệ thuật, du lịch.
Nhà báo Nguyễn Ngọc Vàng, Trưởng Văn phòng Đại diện phía Nam của Báo Văn Hóa.
Theo ông Vàng, định hướng này cũng gắn với các chủ trương phát triển văn hóa và du lịch, trong đó có yêu cầu bảo tồn, phát huy giá trị di sản, thúc đẩy công nghiệp văn hóa và tăng cường kết nối giữa sáng tạo nghệ thuật với phát triển du lịch.
Thực tế, phát triển công nghiệp văn hóa đặt ra yêu cầu không chỉ bảo tồn những giá trị đã có mà còn phải tìm cách chuyển hóa nguồn tài nguyên văn hóa thành các sản phẩm, dịch vụ có giá trị. Di sản kiến trúc, làng nghề, nghệ thuật dân gian, lễ hội hay tri thức bản địa đều có thể trở thành chất liệu cho sáng tạo nghệ thuật, điện ảnh, âm nhạc, các sản phẩm du lịch và trải nghiệm văn hóa.
Tuy nhiên, quá trình khai thác di sản cần gắn với vai trò của cộng đồng đang gìn giữ và thực hành các giá trị văn hóa truyền thống. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể tham gia bảo tồn, trao truyền và sáng tạo những sản phẩm văn hóa từ chính đời sống địa phương.
Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ và mở rộng các hình thức tiếp cận cũng tạo thêm cơ hội đưa văn hóa đến gần công chúng, nhất là người trẻ. Những câu chuyện về di sản, lễ hội và đời sống cộng đồng có thể được kể lại bằng phim tài liệu, sản phẩm số, hoạt động trải nghiệm và các hình thức sáng tạo mới.
Ông Vàng nhấn mạnh, phát triển công nghiệp văn hóa vì vậy không đơn thuần là tạo ra sản phẩm để khai thác thương mại, mà còn là quá trình làm cho các giá trị văn hóa tiếp tục có sức sống trong xã hội. Khi di sản được bảo tồn đúng cách, được sáng tạo và kết nối với nhu cầu của công chúng, văn hóa sẽ trở thành nguồn lực đóng góp cho phát triển kinh tế, đồng thời góp phần khẳng định bản sắc Việt Nam trong quá trình hội nhập.
Công nghiệp văn hóa cần vị trí xứng đáng trong quy hoạch Tp.HCM
