Những người thầy gieo "hạt mầm" đầu tiên nơi vùng cao Thanh Hóa

Hơn 30 năm trước, những lớp học mầm non ở vùng cao Thanh Hóa chỉ là mái nhà tranh, gầm sàn hay chuồng trâu cũ. Bằng tình yêu trẻ, những người thầy đầu tiên đã vượt qua thiếu thốn, đặt nền móng cho giáo dục mầm non nơi bản làng.

Những người thầy đầu tiên

Ngày 17/11, giờ ăn trưa tại Trường mầm non Thanh Quân (xã Thanh Quân, Thanh Hóa) không chỉ có các cô, những người thầy cũng tất bật bên các bàn nhỏ, người xúc từng thìa cơm, người lau miệng, người dỗ dành các em bé đi ngủ một cách thuần thục. Tiếng trẻ ríu rít xen lời động viên ân cần của thầy tạo nên khung cảnh ấm áp trong ngôi trường khang trang giữa núi rừng.

Ít ai hình dung, hơn 30 năm trước, nơi đây chưa có trường mầm non đúng nghĩa. Những lớp học đầu tiên được dựng tạm bằng tranh tre, nứa lá. Thầy cô phải băng rừng, vượt suối, đến từng nhà vận động phụ huynh đưa trẻ ra lớp.

Thầy Lương Văn Cường (55 tuổi), 1 trong 4 giáo viên nam của trường, nhớ lại, năm 1996, khi chính quyền địa phương thông báo tuyển giáo viên mầm non, anh cùng 5 thanh niên trong xã đăng ký theo học. Sau thời gian đào tạo, họ trở về quê, đến các bản xa dạy trẻ.

"Ngày ấy nhiều gia đình chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc cho trẻ đi học. Chính quyền phải vận động thanh niên đi học nghề để về dạy con em quê mình", thầy kể.

Những người thầy mầm non và hành trình gieo những hạt mầm đầu đời ở vùng cao Thanh Hóa- Ảnh 1.

Các thầy chăm sóc trẻ ở trường mầm non Thanh Quân.

Yêu nghề từ những lần giúp trẻ hàng xóm tập đánh vần, thầy Cường không ngại quãng đường gần 30 km đi học bằng xe đạp hoặc đi bộ. Trở về địa phương, thầy lại nghĩ đủ cách đưa trẻ đến lớp. Bản làng nằm rải rác trên sườn núi, nếu đi gọi từng nhà có khi mất nửa buổi, thầy đề xuất trưởng bản dùng mõ đánh hiệu lệnh tập hợp học sinh.

Hơn 25 năm gắn bó, người thầy ngày ấy nay vẫn miệt mài chăm sóc trẻ, khi thì đứng lớp, lúc lại cưa luồng làm đồ chơi cho các em. Cùng trường, thầy Vi Văn Dương, dù đã lập gia đình, vẫn quyết định theo học sư phạm năm 1996 với mong muốn trở về dạy trẻ quê nhà.

Những người thầy ấy đã trở thành một phần ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ học sinh Thanh Quân.

Cô Lương Thị Hà, Hiệu trưởng Trường mầm non Thanh Quân, cho biết, 4 thầy giáo đều có chuyên môn tốt, yêu nghề, mến trẻ và luôn gương mẫu trong công việc. Ngoài giảng dạy, các thầy còn đảm nhận nhiều phần việc nặng nhọc, hỗ trợ nhà trường sửa chữa cơ sở vật chất, làm đồ dùng, đồ chơi cho học sinh.

"Nuôi dạy trẻ mầm non vốn đã vất vả, với giáo viên nam còn phải vượt qua những bỡ ngỡ khi dỗ dành, múa hát, chăm sóc từng bữa ăn, giấc ngủ. Nhưng bằng tình yêu trẻ, các thầy luôn kiên trì và hoàn thành tốt nhiệm vụ", cô Hà chia sẻ.

Những người thầy mầm non và hành trình gieo những hạt mầm đầu đời ở vùng cao Thanh Hóa- Ảnh 2.

Các thầy là những người giáo viên mầm non ở vùng cao Thanh Hóa.

Người "cha già" ấm áp của trẻ

Tại xã Văn Nho, câu chuyện của thầy Lương Văn Sắng (51 tuổi) bắt đầu từ năm 1990. Khi ấy, ở tuổi 18, thầy nhận thấy trẻ em trong bản chưa có nơi học mầm non.

Thương những đứa trẻ quanh quẩn ở nhà, thầy đi gõ cửa từng gia đình vận động phụ huynh. Lớp học đầu tiên được mở dưới gầm nhà sàn, vốn là nơi người dân nuôi trâu, bò. Bàn ghế ghép tạm bằng cây luồng, có hôm thầy phải tự tay dọn phân gia súc để lấy chỗ cho trẻ ngồi.

"Trẻ thiếu quần áo, nhiều cháu đến lớp lấm lem, tôi phải đưa ra suối tắm rửa. Từ vài em ban đầu, lớp dần đông lên 40 trẻ", thầy nhớ lại.

Những người thầy mầm non và hành trình gieo những hạt mầm đầu đời ở vùng cao Thanh Hóa- Ảnh 3.
Những người thầy mầm non và hành trình gieo những hạt mầm đầu đời ở vùng cao Thanh Hóa- Ảnh 4.

Hơn 30 năm nuôi dạy trẻ mầm non, không chỉ là  thầy giáo, mà họ còn như những "người cha thứ hai" của trẻ

Không lương, không chế độ, công sức của thầy khi ấy chỉ được trả bằng 20 kg thóc mỗi tháng do thôn bản đóng góp. Những năm mất mùa, khoản hỗ trợ ít ỏi ấy cũng không có.

Năm 1992, được giao phụ trách mẫu giáo Văn Nho, thầy Sắng tiếp tục vận động 15 thanh niên trong xã tham gia dạy trẻ. Từ đó, 15 lớp học ở các bản lần lượt ra đời, phần lớn phải mượn nhà dân, thậm chí tận dụng chuồng bò.

"Mình làm vì thương trẻ, chứ nghĩ đến tiền công thì khó trụ được. Trẻ mầm non cũng cần được học hành như học sinh tiểu học, trung học", thầy nói.

Sự kiên trì ấy dần được đền đáp. Năm 1996, trường có con dấu đầu tiên, thầy Sắng được nhận phụ cấp 150.000 đồng mỗi tháng. Năm 2001, thầy vào biên chế; một năm sau, xã cấp đất xây dựng điểm trường mầm non đầu tiên.

Hơn 30 năm sau, nhìn ngôi trường khang trang, điều khiến thầy vui nhất là trẻ được học trong điều kiện tốt hơn, giáo viên có thu nhập ổn định. Người từng đảm nhiệm công tác quản lý cũng tự nguyện trở lại đứng lớp. Năm 2023, thầy được Bộ Giáo dục và Đào tạo tặng bằng khen vì những đóng góp cho ngành giáo dục.

Những người thầy mầm non và hành trình gieo những hạt mầm đầu đời ở vùng cao Thanh Hóa- Ảnh 5.

Những lớp học trong gầm sàn, chuồng trâu hơn 30 năm trước, giờ đây là các lớp học khang trang.

Cùng thầy Sắng, thầy Hà Văn Hặc cũng là một trong những giáo viên nam đầu tiên của Văn Nho. Hơn 3 thập kỷ qua, hai thầy vẫn được đồng nghiệp, phụ huynh tin yêu bởi sự kiên trì và tận tụy với trẻ.

Còn ở xã Kỳ Tân, thầy Hà Văn Anh (SN 1970) đã có hơn 30 năm gắn bó với nghề. Trong trường, các cô giáo thường gọi thầy bằng tiếng Thái là "chá", nghĩa là anh cả.

Ngoài chăm sóc, dạy dỗ trẻ, thầy Anh còn kiêm đủ việc không tên: sửa điện, đóng bàn ghế, sơn lớp học, dựng nhà sàn, làm sân chơi, thậm chí vá quần áo cho học sinh.

Những người thầy mầm non và hành trình gieo những hạt mầm đầu đời ở vùng cao Thanh Hóa- Ảnh 6.Trao "cần câu", mở lối thoát nghèo ở vùng cao Thanh HóaĐỌC NGAY

"Ba mươi năm quen với tiếng cười, tiếng khóc của trẻ, hôm nào không đến lớp lại thấy nhớ", thầy cười hiền.

Với thầy, niềm vui đôi khi chỉ là những món quà quê giản dị phụ huynh mang đến dịp lễ, khi thì củ sắn, củ khoai, lúc là quả bưởi hay nắm rau rừng. Đó là cách người dân thể hiện tình cảm với người đã chăm sóc con em họ suốt những năm tháng đầu đời.

Cô Nguyễn Thị Phương, Hiệu trưởng Trường mầm non Kỳ Tân, cho biết, các thầy luôn điềm đạm, kiên trì, chưa bao giờ cáu gắt với trẻ và là chỗ dựa của tập thể. Thầy Anh sắp nghỉ hưu, khiến đồng nghiệp không khỏi lưu luyến.