Những phương tiện không phải lắp ghế trẻ em
Theo quy định tại Luật số 118/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung cho khoản 3 Điều 10 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, bắt đầu từ ngày 1/7/2026, khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 mét trên xe ô tô, người lái xe phải sử dụng, đồng thời hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ.
Ảnh minh họa
Đáng chú ý, Luật số 118 đã linh hoạt lùi thời gian có hiệu lực của quy định này đến ngày 1/7/2026, thay vì mốc thời gian áp dụng từ 1/1/2026 như trong văn bản luật trước đó. Sự điều chỉnh này được đánh giá là một bước lùi cần thiết, tạo thêm thời gian để người dân và cơ quan quản lý chuẩn bị cơ sở vật chất cũng như làm quen với chính sách mới. Bên cạnh đó, với trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 mét tuyệt đối không được phép ngồi cùng hàng ghế với người lái xe, ngoại trừ trường hợp chiếc ô tô đó chỉ có duy nhất một hàng ghế.
Tuy nhiên, điều khoản này cũng quy định rõ một trường hợp ngoại lệ mang tính bản lề: "trừ xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách". Như vậy, theo quy định hiện hành, toàn bộ các phương tiện thuộc nhóm xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách như xe taxi, xe công nghệ, xe hợp đồng, xe buýt hay xe khách tuyến cố định đều không thuộc phạm vi bắt buộc phải lắp đặt thiết bị an toàn cho trẻ em.
Quy định này đồng nghĩa với việc, trong giai đoạn hiện tại, chỉ có các xe ô tô gia đình, ô tô cá nhân không tham gia kinh doanh vận tải (mang biển số trắng) mới là đối tượng bị bắt buộc phải trang bị ghế an toàn cho trẻ em từ ngày 1/7/2026.
Trường hợp không thực hiện đúng các quy định trên, tài xế sẽ bị phạt tiền từ 800 nghìn đến 1 triệu đồng theo điểm m khoản 3 Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
Nhà đông con, xe nhỏ: Bài toán khó giải
Chia sẻ tâm tư của mình tới VietNamNet, chị Nguyễn Thị Thanh Xuân (Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết, vợ chồng chị có 3 con nhỏ: 2 tuổi, 5 tuổi và 8 tuổi.
Trước đây, chiếc Hyundai Grand i10 của gia đình là vừa đủ để chở cả nhà đi về quê hay chơi dịp cuối tuần, nhưng có lẽ sắp tới sẽ phải tính toán lại khi quy định bắt buộc sử dụng ghế an toàn cho trẻ em được áp dụng.
"Nếu để cả 3 con ngồi cùng ngồi hàng dưới gặp nhiều khó khăn. Đầu tiên là bé 2 tuổi còn nhỏ quá, rất khó ngồi một mình cùng với anh chị. Và điều đáng ngại nhất là hàng ghế sau của chiếc xe nhà tôi chỉ lắp được 2 ghế với móc ISOFIX", chị Xuân chia sẻ băn khoăn.
Câu chuyện trên VietNamNet của chị Xuân đã thu hút cả trăm bình luận với nhiều ý kiến khác nhau. Nhiều độc giả bày tỏ sự đồng tình với mục tiêu bảo vệ trẻ nhỏ nhưng cũng cho rằng việc áp dụng trong điều kiện thực tế tại Việt Nam không hề đơn giản.
Một trong những tình huống được nhắc đến nhiều nhất là gia đình có từ 3 con nhỏ trở lên. Với đa số mẫu xe phổ thông 5 chỗ đang lưu hành, hàng ghế sau thường chỉ đủ không gian để lắp hai ghế trẻ em cỡ lớn. Điều này khiến nhiều gia đình có 3 con hoặc khi muốn chở đông người trên xe gặp khó.
"Tôi có 3 con đều dưới 10 tuổi, xe chỉ lắp được 2 ghế bằng móc ISOFIX, vậy cháu còn lại ngồi thế nào cho đúng luật? Còn nếu đổi sang xe 7 chỗ thì chưa có điều kiện", độc giả Thành Nguyễn bày tỏ.
Bên cạnh vấn đề không gian, chi phí cũng là rào cản lớn với nhiều gia đình trẻ.
Theo khảo sát thị trường, ghế trẻ em phổ thông có giá trên dưới 1 triệu đồng, trong khi các mẫu cao cấp tích hợp nhiều công nghệ an toàn có thể lên tới 2-3 triệu đồng mỗi chiếc. Với gia đình có hai hoặc ba con nhỏ, số tiền đầu tư có thể lên tới 3-5 triệu đồng.
Một số phụ huynh cho biết họ phải cân nhắc kỹ giữa việc mua ghế mới hay tìm sản phẩm đã qua sử dụng để tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, nhiều người cũng băn khoăn về chất lượng và độ an toàn của các sản phẩm giá rẻ trên thị trường.
Ý kiến chuyên gia
Trao đổi với VietNamNet, chuyên gia về ô tô Nguyễn Minh Đồng cho rằng, với các gia đình đông con sở hữu ô tô cỡ nhỏ, bài toán lắp đủ 3 ghế chuyên dụng cho trẻ không nên giải quyết theo hướng “ép cho vừa”, mà cần được hỗ trợ bằng các giải pháp kỹ thuật và quy định linh hoạt.
Theo vị chuyên gia này, ngoài những mẫu ghế trẻ em thông thường, phụ huynh cũng có thể lựa chọn sử dụng những ghế trẻ em kích thước hẹp (slim/narrow), đế mỏng, có thể bố trí được ba ghế ngang mà vẫn đảm bảo chuẩn an toàn theo độ tuổi.
Đồng tình với ý kiến trên, kỹ sư ô tô Dương Trung Kiên cũng cho rằng, ngoài ghế chuyên dụng, trẻ em hoàn toàn có thể ngồi trên ghế nâng, đệm nâng hoặc các thiết bị an toàn khác được cố định vào thân ghế và sử dụng ngay dây an toàn có sẵn trên xe một cách phù hợp mà không sợ bị phạt, mục đích cao nhất là hướng đến sự an toàn của trẻ khi đi xe.
Ngoài ra, vị kỹ sư này cho rằng, khi đã có ghế an toàn, có thể nghiên cứu cho phép lắp thiết bị này ở ngay hàng ghế trước, bởi khi đó trẻ được cố định vào ghế và rất an toàn, ngay cả khi xe phanh gấp.
"Các cơ quan hữu quan nên cho phép lắp đặt ghế cho trẻ nhỏ (dưới 2 tuổi) ở hàng ghế trước. Điều này sẽ giải quyết bài toán cho phụ huynh phải chở đông con, hoặc trong trường hợp chỉ có 1 lái xe và 1 em bé trên ô tô, nếu bố hoặc mẹ ngồi lái xe mà con lại nằm ở hàng ghế dưới sẽ khá bất tiện", anh Kiên nêu ý kiến.
Theo Quy chuẩn quốc gia QCVN 123:2024, thiết bị an toàn cho trẻ em là thiết bị có khả năng bảo đảm an toàn cho trẻ em ở tư thế ngồi hoặc nằm trên xe ô tô, được thiết kế để giảm nguy cơ chấn thương cho người dùng trong trường hợp xảy ra va chạm hoặc xe ô tô giảm tốc độ đột ngột bằng cách hạn chế sự di chuyển của cơ thể trẻ em.
Thiết bị an toàn cho trẻ em bao gồm Hệ thống ghế trẻ em CRS (Child Restraint System) và Hệ thống ghế trẻ em nâng cao ECRS (Enhanced Child Restraint System).
Hệ thống ghế trẻ em CRS là tổ hợp các bộ phận bao gồm ghế, dây đai, khóa an toàn, thiết bị điều chỉnh và các phụ kiện khác như nôi, tấm chắn va chạm; có khả năng lắp đặt chắc chắn lên xe ô tô.
Hệ thống ghế trẻ em nâng cao ECRS gồm Hệ thống ghế trẻ em tích hợp ISOFIX toàn diện (i-Size) và Hệ thống ghế trẻ em tích hợp ISOFIX "dành cho xe đặc biệt". Trong đó, Hệ thống ghế trẻ em tích hợp ISOFIX toàn diện (i-Size) là một loại Hệ thống ghế trẻ em phù hợp để sử dụng ở mọi vị trí ghế ngồi i-Size của xe ô tô; còn Hệ thống ghế trẻ em tích hợp ISOFIX "dành cho xe đặc biệt" là loại Hệ thống ghế cho trẻ em được sử dụng cho loại xe đặc biệt.
Quỳnh Chi (t/h)
