Hiện TP Hồ Chí Minh có hơn 474 chung cư được xây dựng trước năm 1975 và đã xuống cấp, hư hỏng nghiêm trọng, trong đó có khoảng16 chung cư được kiểm định ở cấp D (xuống cấp nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ sập đổ, cháy nổ cao và không còn an toàn để ở) như chung cư Vĩnh Hội (phường Khánh Hội), Ngô Gia Tự (phường Vườn Lài), Phạm Thế Hiển (phường Chánh Hưng)…
Theo lộ trình đến năm 2030, TP Hồ Chí Minh sẽ hoàn thành cơ bản công tác chuẩn bị; giai đoạn 2030 - 2035, Thành phố sẽ cải tạo toàn bộ các chung cư xuống cấp nặng. Trước thực trạng này, UBND TP Hồ Chí Minh đã chỉ đạo triển khai nhiều cơ chế hỗ trợ nhằm thúc đẩy cải tạo chung cư cũ, trong đó, Hội đồng nhân dân TP Hồ Chí Minh cũng đã ban hành Nghị quyết số 17/2025/NQ-HĐND, quy định cơ chế ưu đãi đối với chủ đầu tư tham gia dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư. Tuy nhiên, đến nay tiến độ triển khai vẫn còn chậm so với kỳ vọng đặt ra.
Là 1 trong 474 chung cư được xây dựng trước năm 1975, đến nay chung cư Phạm Thế Hiển (phường Chánh Hưng) đã xuống cấp, không còn đảm bảo an toàn cho các cư dân.
Cụm chung cư Ngô Gia Tự (phường Vườn Lài, TP Hồ Chí Minh) được xây dựng từ giai đoạn 1968 - 1970 với tổng cộng 23 lô. Đến nay, sau khi di dời và tháo dỡ 6 lô (A, B, C, D, E, G), hiện còn 17 lô chung cư cũ vẫn đang được sử dụng và chờ cải tạo. Các lô này chủ yếu có kết cấu 1 trệt, 3 lầu và đã xuống cấp nghiêm trọng.
Chung cư Vĩnh Hội (phường Khánh Hội) cũng được xây trước năm 1975, có quy mô 4 tầng với 244 căn hộ và có kết quả kiểm định cấp D từ năm 2017. Từ cuối năm 2019, Quận 4 trước đây đã có kế hoạch di dời người dân ra khỏi chung cư nhưng đến nay vẫn chưa thực hiện xong. Hiện chung cư đã xuống cấp trầm trọng, một số nơi bê tông bong tróc từng mảng làm mất an toàn.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP Hồ Chí Minh, cho biết: “Công tác cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ trên địa bàn thành phố, vẫn còn nhiều điểm nghẽn, dù đã có những chuyển biến nhất định.
Cụ thể, đối với 16 chung cư hư hỏng nặng cấp độ D, TP Hồ Chí Minh đã hoàn tất việc di dời, bố trí tái định cư và tạm cư cho toàn bộ 534 hộ dân tại 9 chung cư. Ngoài ra, một phần hộ dân tại 3 chung cư đã được di dời nhưng chưa hoàn tất, trong khi vẫn còn 4 chung cư chưa triển khai di dời, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho người dân”.
“Bên cạnh nỗ lực từ phía Nhà nước, một số doanh nghiệp tư nhân đã chủ động tham gia bằng cách tự thỏa thuận nhận chuyển nhượng toàn bộ quyền sở hữu căn hộ gắn với quyền sử dụng đất tại các chung cư cũ, từ đó đề xuất đầu tư xây dựng mới các dự án nhà ở thương mại - dịch vụ. Đây là tín hiệu tích cực, góp phần thúc đẩy tiến trình cải tạo đô thị.
Đáng chú ý, khung pháp lý cho lĩnh vực này đã từng bước được hoàn thiện, đặc biệt là với Luật Nhà ở 2023 và Nghị định 98/2024/NĐ-CP, trong đó quy định tương đối đầy đủ về cơ chế, chính sách thực hiện các dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ”, ông Lê Hoàng Châu cho biết thêm.
Không gian bên trong một lô chung cư tại cư xá Thanh Đa (phường Bình Quới) với hành lang chật hẹp và hệ thống hạ tầng đã xuống cấp sau nhiều năm sử dụng.
Chị Thanh Nga, cư trú tại nhà số 209 lô 8, cư xá Thanh Đa (phường Bình Quới) cho biết căn nhà của chị vẫn trong tình trạng ẩm thấp, đặc biệt bị dột nhiều khi vào mùa mưa.
Theo ông Châu, trên thực tế, quá trình triển khai vẫn gặp nhiều vướng mắc, dù đã có nhà đầu tư quan tâm nhưng vẫn chậm tiến độ do khó khăn trong việc hoàn tất thủ tục pháp lý, thống nhất phương án bồi thường và đạt được sự đồng thuận của các bên liên quan.
Bên cạnh hành lang pháp lý đã được hoàn thiện, cần có thêm các giải pháp đồng bộ, linh hoạt trong tổ chức thực hiện nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ, đảm bảo an toàn và nâng cao chất lượng sống cho người dân tại TP Hồ Chí Minh.
