Bị can Diệp Văn Lập và bị can Nguyễn Hải Bình
Theo Công điện số 38, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan liên quan tập trung xác minh, điều tra, khởi tố một số vụ án xâm phạm nghiêm trọng quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý theo quy định của pháp luật; đồng thời triệt phá các website và các tổ chức điều hành website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn, đặc biệt là các website lưu trữ, cung cấp phim, âm nhạc, trò chơi điện tử di động, chương trình truyền hình lậu có dùng tiếng Việt và tiếng nước ngoài, nhất là tiếng Anh.
Trao đổi với Báo điện tử Chính phủ, đại diện Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu – C03 (Bộ Công an) cho biết, triển khai Công điện của Thủ tướng Chính phủ, ngày 6/5/2026, Bộ trưởng Bộ Công an đã ban hành Điện số 38/ĐK-HT mở cao điểm đấu tranh với tội phạm xâm phạm sở hữu trí tuệ, yêu cầu các đơn vị nghiệp vụ và công an địa phương đồng loạt ra quân triển khai nhiệm vụ, đồng thời giao chỉ tiêu cụ thể cho các đơn vị.
Sau một tuần thực hiện Công điện, Bộ Công an và các đơn vị nghiệp vụ đã ban hành 3 Điện chỉ đạo nghiệp vụ gửi các đơn vị nghiệp vụ và công an địa phương nhằm giao chỉ tiêu, hướng dẫn triển khai các biện pháp nghiệp vụ.
Cùng với đó, Bộ Công an đã báo cáo, đề xuất lãnh đạo Đảng, Chính phủ về các vấn đề liên quan đến công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.
Bộ Công an cũng phối hợp với các cơ quan báo chí, truyền thông triển khai 4 chuyên đề phát sóng trên VTV nhằm tuyên truyền tới người dân và các chủ thể quyền sở hữu trí tuệ, qua đó nâng cao nhận thức và trách nhiệm trong chấp hành pháp luật về sở hữu trí tuệ.
Đại diện Cục C03 cho biết, kết quả, sau một tuần triển khai cao điểm, lực lượng công an đã phát hiện, điều tra, xác minh 18 vụ việc có hành vi xâm phạm sở hữu trí tuệ; khởi tố 9 vụ với 12 bị can; thu giữ vật chứng trị giá 4.403.765.000 đồng; xử lý hành chính 2 vụ, xử phạt 38 triệu đồng. Hiện lực lượng chức năng đang tiếp tục điều tra, xác minh 7 vụ việc. Riêng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu đã khởi tố 5 vụ với 7 bị can về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo Điều 225 Bộ luật Hình sự.
5 vụ án điển hình
Trong số các vụ việc được phát hiện, nhiều vụ án liên quan các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực nội dung số, giải trí đã thu hút sự chú ý của dư luận. Ngày 15/5 vừa qua, trên cơ sở kết quả điều tra, thu thập tài liệu và chứng cứ, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã ra quyết định khởi tố 5 vụ án hình sự về tội "Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan" theo quy định tại Điều 225 Bộ luật Hình sự.
Cụ thể, vụ án xảy ra tại Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ truyền thông Bihaco (BH Media), cơ quan điều tra khởi tố bị can Nguyễn Hải Bình, Tổng giám đốc Công ty BH Media. Tại Công ty TNHH Lululola Entertainment, bị can Võ Văn Nam, Giám đốc công ty, cũng bị khởi tố.
Đối với vụ án liên quan đến 1900 Group, cơ quan điều tra khởi tố 2 bị can gồm Nguyễn Minh Đức, chủ hộ kinh doanh Đồi Mặt trời và Ngô Thanh Tùng, chủ hộ kinh doanh Thông Zeo. Trong vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Mây Sài Gòn, 2 bị can bị khởi tố là Võ Hoàng Việt và Nguyễn Trung Trường Huy, Giám đốc Công ty TNHH Mây Sài Gòn. Ngoài ra, tại vụ án tại Trung tâm Giọng ca để đời, cơ quan chức năng khởi tố Diệp Văn Lập, chủ trung tâm.
Trao đổi với phóng viên Báo điện tử Chính phủ, Luật sư Trần Mạnh Điệp (Công ty TNHH Sở hữu trí tuệ M.I.T), chuyên về sở hữu trí tuệ nhìn nhận, việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 38 cùng với hàng loạt vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực âm nhạc, nội dung số như BH Media, Mây Sài Gòn, Lululola, 1900 Group hay Giọng ca để đời bị xử lý thời gian gần đây cho thấy cách tiếp cận và thực thi pháp luật về bản quyền tại Việt Nam đang có sự chuyển biến rõ rệt theo hướng quyết liệt và thực chất hơn.
Luật sư cho rằng, trước đây các hành vi xâm phạm bản quyền trên môi trường số thường khó xử lý do dù đã có quy định pháp luật nhưng cơ chế thực thi chưa rõ ràng, việc xử lý vi phạm chưa thực sự được coi trọng. Tuy nhiên, các động thái gần đây cho thấy cơ quan quản lý đã bắt đầu chú trọng hơn tới các hành vi vi phạm trên nền tảng số, đặc biệt là những trường hợp khai thác nội dung trái phép nhằm mục đích thương mại.
Ngoài ra, cơ quan quản lý đã chú trọng đến yếu tố "khai thác thương mại" từ nội dung vi phạm. Nghĩa là không chỉ hành vi sao chép đơn thuần, mà việc sử dụng nội dung có bản quyền để thu hút lượt xem, quảng cáo, kinh doanh dịch vụ hoặc xây dựng thương hiệu trên nền tảng số đều có thể bị xem xét trách nhiệm pháp lý nghiêm khắc hơn.
Theo Luật sư Trần Mạnh Điệp, sự phát triển của các nền tảng số và công nghệ hiện nay vừa tạo thuận lợi, vừa đặt ra nhiều thách thức cho công tác phát hiện và xử lý vi phạm bản quyền. Một mặt, công nghệ giúp cơ quan quản lý thuận lợi hơn trong giám sát, truy vết hành vi vi phạm cũng như thu thập, lưu giữ chứng cứ điện tử; việc báo cáo vi phạm trực tuyến cũng góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, môi trường số cũng khiến các hành vi vi phạm diễn ra nhanh hơn, tinh vi hơn và vượt qua giới hạn không gian, địa lý. Nhiều trường hợp sử dụng tài khoản giả mạo, ẩn danh khiến việc xác định chủ thể vi phạm gặp khó khăn. Đặc biệt, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đang đặt ra thách thức mới trong việc phân định đâu là nội dung do con người sáng tạo, đâu là sản phẩm do AI tạo ra.
Trong bối cảnh cơ quan quản lý đang tăng cường siết chặt thực thi pháp luật, Luật sư Trần Mạnh Điệp cho rằng các doanh nghiệp, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực nội dung số, thương mại điện tử, truyền thông cần chủ động nâng cao nhận thức về sở hữu trí tuệ nhằm hạn chế rủi ro pháp lý.
Bên cạnh việc đăng ký xác lập quyền đối với tài sản trí tuệ của doanh nghiệp, các đơn vị cũng cần quy định rõ quyền sở hữu trí tuệ và trách nhiệm pháp lý trong các hợp đồng hợp tác với đối tác. Đồng thời, cần kiểm soát chặt chẽ các nội dung được thu thập từ môi trường mạng hoặc tạo ra bằng AI nhằm tránh xâm phạm quyền của các tổ chức, cá nhân khác.
Theo đại diện Cục C03, thời gian tới, Bộ Công an sẽ tiếp tục chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ và công an địa phương đẩy nhanh tiến độ điều tra các vụ án, phấn đấu hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu cao điểm trong đấu tranh, phòng chống tội phạm xâm phạm sở hữu trí tuệ; đồng thời kịp thời tham mưu cho Đảng, Chính phủ các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ.
Bên cạnh đó, Bộ Công an sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan truyền thông đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân và các chủ thể quyền sở hữu trong việc chấp hành pháp luật về sở hữu trí tuệ.
Anh Thơ
