Không có đứa trẻ nào được chữa lành bằng sợ hãi
Liên quan một học viên nhập học tại Trung tâm Công tác xã hội Hải Hà bị hành hung dẫn tới từ vong, Công an tỉnh Quảng Ninh đã khởi tố, bắt tạm giam Nguyễn Văn Hải, Giám đốc Trung tâm công tác xã hội Hải Hà, cùng 9 người liên quan.
Sự việc lần này đã dấy lên hồi chuông cảnh tỉnh về hoạt động của của trung tâm công tác xã hội cùng với công tác quản lý, giám sát các trung tâm này. Từ đó, đặt ra câu hỏi giải pháp về cách thức hoạt động, hiệu quả trách nhiệm quản lý từ phía cơ quan quản lý Nhà nước cũng như sự quan tâm đúng mức từ phía gia đình để thấu hiểu con trẻ cùng sự giám sát hỗ trợ quan tâm từ phía cộng động.
Công an tỉnh Quảng Ninh đã khởi tố, bắt tạm giam Nguyễn Văn Hải, Giám đốc Trung tâm công tác xã hội Hải Hà.
Trao đổi với Người Đưa Tin về vấn đề này, chuyên gia tâm lý giáo dục đặc biệt, Thạc sĩ Đỗ Thị Minh Phương, phụ trách chuyên môn Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng & Giáo dục Đặc biệt Hùng Vương cho biết, sự việc xảy ra tại một trung tâm công tác xã hội ở Quảng Ninh là rất đau lòng và kéo theo sự day dứt khi một nơi mang danh "hỗ trợ" lại trở thành nơi gây tổn thương sâu sắc cho trẻ.
Theo chuyên gia Đỗ Thị Minh Phương, sự việc lần này góp phần phơi bày một nhận thức sai lầm nguy hiểm vẫn tồn tại âm thầm trong xã hội khi coi trẻ đặc biệt là "trẻ hư", và tin rằng chỉ cần kỷ luật nghiêm khắc, thậm chí bạo lực, là có thể "uốn nắn" hay "sửa chữa" các em. Chính cách nhìn này đã đẩy nhiều đứa trẻ yếu thế vào những môi trường không phù hợp, nơi các em không được hiểu, không được bảo vệ và không có tiếng nói để tự vệ.
"Sai lầm nguy hiểm khi dùng kỷ luật để "sửa" vấn đề phát triển khi nhiều người vẫn nhầm lẫn "Con không nghe lời" thì cần phạt, "Con bướng" cần mạnh tay, "Con phải vào khuôn" cần kỷ luật thép. Với trẻ đặc biệt, cách nghĩ này cực kỳ nguy hiểm. Nghiên cứu tâm lý học phát triển chỉ ra bạo lực và trấn áp làm tăng cortisol (hormone căng thẳng) gây thoái lui kỹ năng, rối loạn lo âu, sang chấn tâm lý, khiến trẻ mất niềm tin vào người lớn, không còn khả năng học tập. Điều đó chứng tỏ không có đứa trẻ nào được chữa lành bằng sợ hãi", chuyên gia Đỗ Thị Minh Phương cho biết.
Bên cạnh đó, chuyên gia Đỗ Thị Minh Phương cho rằng, các phụ huynh trước khi gửi con hay tìm hiểu thật kỹ các trung tâm và cách thức phương thức giáo dục, như: Phương pháp dựa trên cơ sở khoa học nào? Có đánh giá phát triển cá nhân hay không? Có cam kết không bạo lực – không trấn áp bằng văn bản không? Phụ huynh có được đồng hành không?...
"Tóm lại, trẻ đặc biệt không cần bị sửa, trẻ đặc biệt cần được hiểu và trách nhiệm của người lớn là tạo môi trường an toàn để trẻ phát triển, không phải ép trẻ trở nên ngoan bằng sợ hãi. Nếu bạn là phụ huynh có con gặp khó khăn phát triển, hãy tìm hiểu phương pháp can thiệp khoa học, đặt câu hỏi và đừng ngại nói không với bất kỳ hình thức bạo lực nào", chuyên gia giáo dục đặc biệt Đỗ Thị Minh Phương chia sẻ.
Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng & Giáo dục Đặc biệt Hùng Vương đang kiểm tra cho học viên.
Còn theo luật sư Lê Thiện, Giám đốc Công ty TNHH Luật Khang Lợi cho biết, từ nhu cầu thực tế cho thấy, các trung tâm kỹ năng sống tư nhân hiện nay hoạt động và tiếp nhận học viên tương đối dễ dàng. Trong khi đó, đối tượng quản lý tiếp nhận là các trẻ em, khiếp khuyết, đặc biệt. Các trung tâm này đăng ký dưới dạng doanh nghiệp dịch vụ, hoạt động như lớp học kỹ năng, có nơi tổ chức sinh hoạt tập trung dài ngày mà ít bị giám sát kiểm tra đúng mức, như sự việc đã xảy ra tại Trung tâm công tác xã hội Hải Hà.
Theo luật sư Lê Thiện, các cơ sở giáo dục đặc thù này vẫn phải chịu sự quản lý của Nhà nước và tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, đặc biệt là Luật Giáo dục 2019. Trong đó, Điều 22 của luật này nghiêm cấm tuyệt đối các hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm, xâm phạm thân thể người học.
Luật sư Lê Thiện.
"Mọi hành vi dùng bạo lực trong môi trường giáo dục, áp dụng các hình thức kỷ luật trái luật, xâm phạm danh dự, nhân phẩm hoặc thân thể của học sinh, học viên đều là hành vi bị cấm. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự", luật sư Lê Thiện cho biết.
Giải pháp tức thời chấn chỉnh, ngăn chặn sự việc tương tự xảy ra
Liên quan sự việc này, vừa qua UBND tỉnh Quảng Ninh đã có giải pháp bước đầu nhằm ra soát và ngăn chặn nguy cơ tái diễn tương tự. Qua đó, chỉ đạo thực hiện nghiêm các quy định trong công tác quản lý nhà nước; xử lý nghiêm, đóng cửa, tạm dừng hoạt động đối với các trung tâm công tác xã hội thiếu điều kiện, tiêu chuẩn, có biểu hiện không tuân thủ quy định về mọi mặt hoạt động.
Đồng thời, trước tình hình nhu cầu thực tiễn, UBND tỉnh Quảng Ninh cũng chỉ đạo các đơn vị chuyên môn nghiên cứu, xây dựng, hoàn thiện Đề án thành lập Trung tâm bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý, đúng quy định tại Nghị định số 125 ngày 5/10/2024 của Chính phủ và các quy định có liên quan, phù hợp với nhu cầu, tình hình thực tiễn của tỉnh, báo cáo UBND tỉnh trước ngày 10/1/2026.
Sai lầm nguy hiểm khi dùng kỷ luật để "sửa" vấn đề phát triển và nhầm lẫn trẻ đặc biệt là "trẻ hư". (ảnh AI)
Bên cạnh đó, yêu cầu Sở Y tế thực hiện nghiêm các quy định về kiểm điểm, kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức, người lao động thuộc Sở Y tế được phân công phụ trách, quản lý, theo dõi lĩnh vực, theo dõi quản lý nhà nước về hoạt động của các trung tâm công tác xã hội trên địa bàn tỉnh. Ngoài ra, UBND các xã, phường, đặc khu tăng cường kiểm tra, giám sát, quản lý chặt chẽ hoạt động của các trung tâm công tác xã hội trên địa bàn; kiến nghị xử lý nghiêm, kịp thời các tập thể, cá nhân vi phạm.
Liên quan sự việc, để chấn chỉnh kiểm soát chặt chẽ các hoạt động liên quan trong lĩnh vực, Cục Bảo trợ xã hội, Bộ Y tế vừa có văn bản đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khẩn trương kiểm tra, rà soát hoạt động của các cơ sở trợ giúp xã hội trên địa bàn, đặc biệt là các cơ sở ngoài công lập, nhằm kịp thời chấn chỉnh công tác quản lý, chăm sóc và trợ giúp trẻ em cùng các nhóm đối tượng yếu thế, dễ bị tổn thương.
Đối với các cơ sở tổ chức hoạt động không đúng nội dung được cấp phép, cơ quan chức năng cần kiên quyết đình chỉ theo thẩm quyền, đồng thời phối hợp các lực lượng liên quan phát hiện, làm rõ và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm (nếu có).
Trung tâm công tác xã hội Hải Hà tháo biển bảng và đóng cửa dừng hoạt động sau sự việc một học viên tử vong.
Đồng thời, yêu cầu rà soát năng lực chăm sóc, nuôi dưỡng của các cơ sở. Trường hợp không đủ điều kiện, cần bàn giao các đối tượng có địa chỉ cư trú rõ ràng về địa phương quản lý; lập danh sách những trường hợp không xác định được địa chỉ để xem xét, tiếp nhận vào các cơ sở trợ giúp xã hội công lập. Việc tiếp nhận, nuôi dưỡng phải bảo đảm phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất và nhân lực hiện có.
Bên cạnh đó, các cơ sở trợ giúp xã hội được yêu cầu tăng cường các biện pháp bảo đảm an ninh, an toàn cho trẻ em và nhóm đối tượng yếu thế; lắp đặt trang thiết bị theo dõi, giám sát tại các khu vực phù hợp nhằm kiểm soát hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng, trợ giúp.
Cục Bảo trợ xã hội nhấn mạnh trách nhiệm của Sở Y tế và chính quyền cấp xã, phường trong việc quản lý, kiểm tra, giám sát thường xuyên hoạt động của các cơ sở trợ giúp xã hội trên địa bàn.
