Từ ký ức miền Tây đến những mùa khảo nghiệm
Sinh ra trong một gia đình có truyền thống nông nghiệp ở Cần Thơ, Võ Thị Ngọc sớm hiểu phía sau mỗi mùa vụ là bao công sức, sự nhẫn nại và cả những nỗi lo của người nông dân. Trên đồng ruộng, thời tiết có thể đổi thay, đất đai mỗi vùng mỗi khác, còn đầu ra nông sản không phải lúc nào cũng ổn định. Những trải nghiệm gần gũi ấy nuôi dưỡng trong chị mong muốn tìm ra các giống cây trồng có đặc tính phù hợp hơn, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản Việt.
Sau khi tốt nghiệp Đại học Cần Thơ, chị bước vào công việc khảo nghiệm giống ở nhiều vùng miền. Từ đồng bằng đến miền núi, từ đất liền ra hải đảo, từ miền Nam đến miền Trung, hành trình của người làm khoa học không chỉ có phòng thí nghiệm hay những bảng số liệu. Đó còn là những chuyến đi dài, những ngày theo dõi cây qua từng giai đoạn sinh trưởng, ghi nhận phản ứng trước điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và chọn lọc những cá thể có triển vọng.
Công việc chọn giống đòi hỏi sự kiên trì: một đặc điểm tốt ở vụ này chưa đủ để khẳng định khả năng ổn định; một kết quả tích cực tại điểm trồng này cũng cần được kiểm tra trong điều kiện khác. Với người nghiên cứu, hạt giống không chỉ là vật liệu sản xuất mà còn là kết tinh của thời gian, kiến thức và những lần thử nghiệm. Đó là con đường Võ Thị Ngọc lựa chọn, với mong muốn nghiên cứu không dừng ở thành tựu chuyên môn mà có thể đi tiếp đến sản xuất thực tế.
Từ hạt gạo màu đến những hướng nghiên cứu mới
Một dấu mốc trong hành trình nghiên cứu của chị là bộ giống lúa MS-2019, gồm MS trắng sữa và MS tím than, được giới thiệu năm 2019 sau quá trình nghiên cứu, chọn lọc. Bộ giống hướng đến sự đa dạng hóa sản phẩm lúa gạo, trong bối cảnh thị trường ngày càng quan tâm đến đặc tính riêng của hạt gạo thay vì chỉ nhìn vào sản lượng.
MS trắng sữa được giới thiệu với đặc điểm cơm dẻo dai; MS tím than nổi bật bởi màu tím đen tự nhiên. Tài liệu giới thiệu giống ghi nhận MS tím than có anthocyanin – nhóm hợp chất thực vật được quan tâm trong nghiên cứu về hoạt tính chống oxy hóa – cùng một số thành phần dinh dưỡng. Các số liệu phân tích được công bố cần được hiểu trong phạm vi mẫu và phương pháp kiểm nghiệm cụ thể; chúng không tự động đồng nghĩa với công dụng điều trị bệnh. Bộ giống MS-2019 được cấp bằng bảo hộ giống cây trồng năm 2023, theo thông tin được báo chí đăng tải.
Từ hạt lúa, hướng nghiên cứu của Võ Thị Ngọc mở rộng sang cây dược liệu MS Nữ Hoàng. Theo tài liệu cung cấp, giống này được thông tin đã được phép lưu hành vào năm 2025 và đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ bảo hộ. Một số kết quả phân tích ghi nhận các nhóm hợp chất như saponin, polysaccharide, polyphenol và flavonoid. Đây là những dữ liệu ban đầu có thể phục vụ định hướng nghiên cứu nguyên liệu, nhưng giá trị ứng dụng cụ thể, tính an toàn và hiệu quả cần được xác định bằng các nghiên cứu chuyên môn phù hợp, không nên suy diễn thành công dụng chữa bệnh khi chưa có đủ bằng chứng.
Để nối nghiên cứu với sản xuất, doanh nghiệp của chị phối hợp cùng hợp tác xã xây dựng mô hình ươm giống, truy xuất nguồn gốc và vùng trồng thí điểm. Định hướng được giới thiệu là quản lý từ hạt giống đến cây giống, số hóa thông tin canh tác và từng bước áp dụng các nguyên tắc thực hành tốt trong trồng, thu hái dược liệu. Những quy trình ấy có ý nghĩa quan trọng bởi chất lượng cây dược liệu không chỉ phụ thuộc vào tên giống mà còn chịu tác động của nguồn giống, điều kiện trồng, khâu thu hoạch và chế biến.
Tháng 5-2026, giống MS Nữ Hoàng Vàng Ngọc được thông tin đã được cấp phép lưu hành. Nhóm nghiên cứu định hướng tìm hiểu khả năng phát triển nguyên liệu dược liệu, trà thảo mộc và các sản phẩm chế biến phù hợp. Cùng lúc, giống chà là Đaham Vũ Duy Ngọc – được thông tin cho phép lưu hành ngày 7-5-2026 – đang được trồng thực nghiệm tại Đắk Lắk. Ý tưởng phát triển chà là được chị nuôi dưỡng sau thời gian làm việc tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, nơi cây gắn với đời sống và kinh tế địa phương. Các đánh giá về khả năng thích nghi, năng suất và hiệu quả trên diện rộng vẫn cần tiếp tục theo dõi qua nhiều vụ trồng.
20/10: Tôn vinh người phụ nữ bền bỉ gieo tri thức
Võ Thị Ngọc được ghi nhận qua nhiều dấu mốc. Năm 2024, chị nhận Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Nông nghiệp và Phát triển nông thôn” cùng giải thưởng “Nhà khoa học tiêu biểu xuất sắc toàn cầu” của Hội đồng Thương mại và Công nghệ Toàn cầu Ấn Độ. Tháng 5-2025, tại Dubai, chị được Đại học Quận Cam Hoa Kỳ trao danh hiệu tiến sĩ danh dự trong lĩnh vực giống cây trồng mới. Dẫu vậy, thước đo dài hạn của nghiên cứu vẫn là chất lượng giống, tính ổn định và hiệu quả thực tế với người trồng. Bởi vậy, bên cạnh tiềm năng, câu chuyện phát triển giống cây mới cũng đặt ra yêu cầu thận trọng.
Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 là dịp nhìn lại đóng góp của phụ nữ trong khoa học và nông nghiệp – những lĩnh vực đòi hỏi sự tỉ mỉ, bền bỉ và thời gian dài mới thấy kết quả. Hình ảnh nữ kỹ sư đi qua nhiều vùng đất để theo dõi cây trồng nhắc rằng phía sau đổi mới nông nghiệp là những con người âm thầm kiểm chứng và học từ thực tiễn.
Từ bộ giống lúa MS-2019 đến các hướng nghiên cứu cây dược liệu, chà là và những thử nghiệm ngoài Việt Nam, hành trình của Võ Thị Ngọc vẫn đang tiếp diễn. Giá trị của mỗi giống cây sẽ cần được chứng minh qua thời gian, bằng dữ liệu đáng tin cậy, quy trình sản xuất minh bạch và lợi ích mà người nông dân thực sự nhận được. Trong dịp 20/10, câu chuyện ấy không chỉ tôn vinh một người phụ nữ làm khoa học, mà còn nhấn mạnh vai trò của tri thức, sự bền bỉ và trách nhiệm khi đưa thành quả nghiên cứu đến với cộng đồng.
Phương Lan
