
Ông Trần Văn Thụ, Giám đốc Trung tâm Cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, bên đàn hươu sao - Ảnh: TẤN LỰC
Từ chỗ yếu ốm, bệnh tật lúc được tiếp nhận, chỉ sau mấy năm, đàn hươu và nai tại Vườn quốc gia Kon Ka Kinh (Gia Lai) đã phục hồi sức sống mạnh mẽ trong môi trường bán hoang dã. Quy mô đàn liên tục nhân lên khi những chú hươu sao liên tục sinh đẻ, cho ra đời thế hệ kế cận.
Đàn hươu sao quý giá giữa rừng quốc gia
Khuất sâu trong những con đường nhỏ ngoằn ngoèo dẫn vào vùng lõi Vườn quốc gia Kon Ka Kinh là Trung tâm Cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật vườn quốc gia.
Giữa tĩnh lặng rừng già, đàn hươu sao và đàn nai hàng chục con thong dong gặm cỏ, dạo chơi trong khu vực bãi nai bên trong trung tâm cứu hộ.
Đàn hươu sao 34 con đầy sức sống tại bãi nai trở thành điểm nhấn khiến khách tham quan không thể rời mắt khi đến nơi này.
Vuốt ve, chuyện trò cùng mấy chú hươu sao dạn dĩ nhất đàn, ông Trần Văn Thụ, Giám đốc Trung tâm Cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật, bảo cả đàn đã được đưa về chăm sóc tại bãi nai chừng 5 năm nay.

Đàn hươu sao sống vui vẻ, an toàn trong khu chăn thả bán tự nhiên của Vườn quốc gia Kon Ka Kinh - Ảnh: TẤN LỰC
Trong số này một phần là từ chương trình nhân giống hỗ trợ sinh kế cho các hộ gia đình khó khăn của tỉnh, còn lại đa số được tiếp nhận từ một doanh nghiệp tại Pleiku sau thời gian dài nuôi nhốt.
Nhớ lại ngày đầu tiếp nhận những con hươu sao nuôi nhốt, ông Thụ bảo rằng sức khỏe thể chất và tinh thần của chúng khá yếu ớt. Thời gian dài nuôi nhốt trong chuồng, những chú hươu sao gần như mất hết tập tính tự nhiên, cộng với thức ăn không đảm bảo dinh dưỡng, nhiều con có dấu hiệu bệnh tật, suy kiệt thể chất và stress tinh thần.
Một số con bệnh tật nặng, không thể phục hồi rồi chết đi khiến đội ngũ chăm sóc rất buồn dù đã cố thử nhiều cách. Nhưng may mắn, những con còn lại sau khi được đưa về môi trường nuôi bán hoang dã trên đồng cỏ đã phục hồi sức sống và tập tính tự nhiên.
Đàn hươu sao được đội ngũ cán bộ, nhân viên bảo tồn thuốc thang, điều trị những bệnh ghẻ lở, viêm da, tiêu hóa và bù muối khoáng, dinh dưỡng trở nên khỏe mạnh, chạy nhảy khắp nơi.

Cặp hươu mẹ - hươu con được sinh ra sau thời gian sinh sống trong khu bảo tồn - Ảnh: TẤN LỰC
Nhưng điều làm những người gắn bó với đàn hươu sao vui mừng nhất là sau thời gian trở lại tự nhiên, chúng đã bắt đôi sinh sản trở lại. Những chú hươu con liên tục được sinh ra, lớn lên khỏe mạnh, nhân thêm số lượng cho đàn.
Để đàn hươu phát triển tốt, không bị tiêu chảy, hằng ngày ông Thụ và cán bộ trung tâm vào rừng cắt thêm các loại lá bổ sung thức ăn để cố định tiêu hóa.
"Hệ tiêu hóa của hươu sao không giống trâu bò, mà gần với loài dê. Trong thành phần thức ăn cho chúng, ngoài cỏ tươi, cần phải có một số loại lá cây để chống bị tiêu chảy. Ngoài ra còn phải bù thêm trái cây, đá muối để bổ sung vitamin và chất khoáng cho hươu phát triển khỏe mạnh, tăng sức đề kháng bệnh tật" - ông Thụ chia sẻ.
Điểm nhấn của vườn quốc gia trong kế hoạch phát triển du lịch
Trong khi những chú hươu sao tương đối thân thiện và dễ tiếp cận, đàn nai 7 con tại đây lại có vẻ nhút nhát và khó gần hơn. Khi thấy khách lạ, những con nai chạy đến các ngóc ngách xa xôi như muốn ẩn nấp, không thích lộ diện.

Một chú nai đực khá lớn đang sinh sống tại khu vực bãi nai bên trong vườn quốc gia - Ảnh: TẤN LỰC
Những chú nai tại vườn quốc gia trông khá lực lưỡng, mà theo ông Thụ, cân nặng mỗi con có thể đến cả tạ. Đàn nai tại đây cũng được vườn tiếp nhận từ các nơi nuôi nhốt, không đủ điều kiện đưa về chăm sóc, phục hồi sinh cảnh.
Theo ông Ngô Văn Thắng, Giám đốc Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, vùng rừng này trước đây là nơi sinh sống phổ biến của nhiều loài hươu, nai. Tuy nhiên theo thời gian, cùng với sự xâm lấn của con người làm nơi canh tác, các loài hươu, nai dần ít thấy trong tự nhiên.
Khu vực bãi nai vốn là thung lũng đất bằng, là vùng đồng cỏ trong vườn quốc gia, từng là nơi sinh sống của hươu, nai. Do vậy khi tiếp nhận các chú hươu, nai từ những nơi khác đưa về, vườn quốc gia đã quyết định xây dựng khu nuôi bán hoang dã để làm nơi chăm sóc và phục hồi sinh cảnh cho vườn.

Một số chú hươu sao trong đàn khá gần gũi với con người - Ảnh: TẤN LỰC
Hiện nay, Vườn quốc gia Kon Ka Kinh đang phối hợp cùng các cơ quan chức năng tỉnh Gia Lai xây dựng đề án phát triển du lịch. Ông Thắng hy vọng sau khi được khai thác phát triển du lịch, vùng bãi nai và trung tâm cứu hộ sẽ là điểm nhấn hút khách tham quan, đặc biệt là học sinh, sinh viên và những du khách ưa khám phá tự nhiên, yêu động vật.
Nguồn thu có được từ hoạt động du lịch sẽ được sử dụng để tái đầu tư cho vườn quốc gia và trung tâm cứu hộ, góp phần thực hiện tốt hơn chức năng bảo tồn, cứu hộ sinh vật.
Chăm sóc, thả nhiều loài động vật quý về rừng
Không chỉ tiếp nhận, chăm sóc hươu nai, Trung tâm Cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật Vườn quốc gia Kon Ka Kinh còn thực hiện chức năng cứu hộ nhiều loài động vật quý hiếm khác.
Thời gian qua, nơi này liên tiếp tiếp nhận và chăm sóc, thả về tự nhiên các loài động vật quý như tê tê Java, rùa núi vàng, rùa đất, trăn đất, chim diều hoa Miến Điện, voọc, khỉ đuôi lợn…

Trong đàn hươu sao có nhiều hươu con, một dấu hiệu tốt cho sự phục hồi của quần thể - Ảnh: TẤN LỰC

Một con hươu sao trốn trong bóng cây khi thấy người lạ vào khu vườn - Ảnh: TẤN LỰC