Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà phát biểu kết luận Hội nghị - Ảnh: VGP/Thu Giang
Sáng 8/6, tại TPHCM, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, dự và chỉ đạo Hội thảo xác minh kết luận thông tin về liệt sĩ tại khu vực Nghĩa trang Đô Thành (Chí Hòa – Sài Gòn), nay là Công viên Lê Thị Riêng.
Đủ cơ sở để tìm kiếm khu mộ liệt sĩ tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng
Sau một thời gian làm việc với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm và đầy xúc động, với tình cảm tri ân sâu sắc trước anh linh các anh hùng liệt sĩ, Hội thảo đã hoàn thành toàn bộ các nội dung đề ra.
Qua toàn bộ hồ sơ chuẩn bị và các báo cáo, tham luận, ý kiến trao đổi của các cơ quan chức năng, các chuyên gia, các nhân chứng lịch sử và các đồng chí Lãnh đạo TPHCM, Bộ Quốc phòng, Hội thảo thống nhất đánh giá: Các nguồn tài liệu lưu trữ của Việt Nam; các hồ sơ, hệ thống bản đồ, ảnh tư liệu, kho ảnh quân sự được phía Hoa Kỳ giải mật và cung cấp; các lời kể của nhân chứng từ cả hai phía chiến tuyến; cùng kết quả khảo sát, đối chiếu thực địa và nghiên cứu khoa học trong thời gian qua đã hình thành một hệ thống thông tin, dữ liệu và chứng cứ có giá trị, khách quan, đa chiều và có sự kiểm chứng lẫn nhau.
Đặc biệt, các nguồn tài liệu độc lập đã cho thấy sự tương đồng đáng chú ý về địa điểm, thời gian, diễn biến trận đánh và việc chôn cất tập thể cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968 tại khu vực Nghĩa địa Đô Thành (nay là Công viên Lê Thị Riêng).
Trên cơ sở đó, Hội thảo thống nhất nhận định: Đã có đầy đủ cơ sở lịch sử, cơ sở khoa học, cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn để khẳng định với độ tin cậy rất cao rằng có khu mộ liệt sĩ tập thể tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng hiện nay; đủ điều kiện để triển khai các bước khảo sát chuyên sâu, tìm kiếm và khai quật theo quy định.
Phó Thủ tướng trao tặng Bằng khen của Thủ tướng ghi nhận sự tham gia, hỗ trợ của ông Bob Connor, cựu quân nhân Hoa Kỳ - Ảnh: VGP/Thu Giang
Phát biểu kết luận Hội thảo, thay mặt Chính phủ và Ban Chỉ đạo Quốc gia, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ghi nhận, biểu dương UBND TPHCM, Bộ Quốc phòng, Quân khu 7, Bộ Tư lệnh Thành phố cùng các chuyên gia, tổ giúp việc đã nỗ lực chuẩn bị kỹ lưỡng cho Hội thảo.
Phó Thủ tướng cũng bày tỏ xúc động trước những đóng góp của các nhân chứng lịch sử, đặc biệt là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Tàu dù đã 90 tuổi vẫn trực tiếp tham dự để cung cấp những thông tin quý giá phục vụ công tác xác minh.
Theo Phó Thủ tướng, sau gần sáu thập kỷ, từ hồ sơ lưu trữ ở nhiều nguồn khác nhau, từ những thông tin được giải mật, từ ký ức của đồng đội và nhân chứng lịch sử, chúng ta đã tiến thêm một bước rất quan trọng trên hành trình đi tìm sự thật lịch sử và tìm kiếm hố chôn cất tập thể các anh hùng liệt sĩ còn nằm lại giữa lòng TPHCM.
"Kết quả này không chỉ là thành quả của nghiên cứu khoa học, mà còn là kết quả của sự kiên trì, trách nhiệm và lòng tri ân đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc. Đồng thời kết quả Hội thảo hôm nay là minh chứng sinh động của tinh thần khép lại quá khứ, hàn gắn vết thương chiến tranh, tăng cường hợp tác nhân đạo và vun đắp quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ vì hòa bình, hữu nghị và phát triển", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Đặc biệt sự có mặt của ông Bob Connor, cựu binh Mỹ, tại Hội thảo thể hiện tấm lòng và tình cảm vượt lên ký ức chiến tranh để tri ân các Anh hùng liệt sĩ của Việt Nam của ông; đồng thời gửi gắm niềm tin, hy vọng để chúng ta quyết tâm tiếp tục tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà và Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng trao quà tặng thân nhân gia đình liệt sĩ - Ảnh: VGP/Thu Giang
Khẩn trương nhưng phải hết sức thận trọng, khoa học
Từ kết quả Hội thảo, Phó Thủ tướng cho biết mục tiêu trọng tâm trong thời gian tới là xác định chính xác vị trí khu mộ tập thể; tổ chức khảo sát, tìm kiếm, khai quật, quy tập hài cốt liệt sĩ; thực hiện giám định, xác định danh tính liệt sĩ, từng bước đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với quê hương, gia đình và đồng đội.
Phó Thủ tướng đồng tình với đề xuất của Quân khu 7 về việc lấy mẫu ADN ngay khi tìm thấy hài cốt nhằm đẩy nhanh quá trình xác định danh tính.
Để triển khai nhiệm vụ trong thời gian tới, Phó Thủ tướng yêu cầu quán triệt ba yêu cầu quan trọng.
Một là, trên cơ sở kết quả hội thảo, kết hợp chặt chẽ giữa hồ sơ, tài liệu, bản đồ, tài liệu liên quan, nhân chứng lịch sử với các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại như radar xuyên đất; tận dụng tối đa các thành tựu về địa vật lý, khảo cổ học, công nghệ số và các phương pháp chuyên ngành để xác định chính xác vị trí, phạm vi và quy mô của khu mộ tập thể.
Hai là, khẩn trương nhưng phải hết sức kỹ lưỡng, thận trọng, khoa học, tỉ mỉ, chính xác; bảo đảm vừa thực hiện hiệu quả nhiệm vụ tìm kiếm, khai quật, quy tập hài cốt liệt sĩ, vừa hạn chế thấp nhất ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của khu vực trung tâm đô thị và nhất là những vấn đề liên quan đến đời sống của người dân xung quanh khu vực tác động đến việc khai quật, tìm kiếm.
Ba là, thực hiện với trách nhiệm, sự tôn kính và lòng tri ân sâu sắc nhất đối với các anh hùng liệt sĩ; bảo đảm mọi hoạt động tìm kiếm, khai quật và quy tập đều hướng tới mục tiêu cao nhất là sớm đưa các anh trở về với đồng đội tại Nghĩa trang liệt sĩ trung tâm Thành phố cũng như các nghĩa trang liệt sĩ nơi quê hương và gia đình các Anh nếu có đủ điều kiện để xác định danh tính.
Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà và Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng trao quà tặng các nhân chứng - Ảnh: VGP/Thu Giang
Phó Thủ tướng nhấn mạnh, đây không chỉ là nhiệm vụ đối với riêng TPHCM mà còn là một nội dung có ý nghĩa thiêng liêng, đặc biệt quan trọng góp phần thực hiện thắng lợi Chiến dịch cao điểm "500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin" trên phạm vi cả nước cũng như nhiệm vụ lâu dài của chúng ta.
Huy động tối đa nguồn lực để triển khai từ đầu tháng 7Về nhiệm vụ cụ thể, Phó Thủ tướng yêu cầu UBND TPHCM khẩn trương xây dựng kế hoạch tổng thể triển khai các bước tiếp theo; phối hợp chặt chẽ với Bộ Quốc phòng, Quân khu 7 và huy động tối đa các lực lượng liên quan, đặc biệt là các trường đại học, viện nghiên cứu có năng lực khoa học – công nghệ phục vụ công tác khảo sát, tìm kiếm.
Nguyên tắc được đặt ra là "cái gì đã rõ thì làm trước, chưa rõ thì tiếp tục xác minh", bảo đảm bài bản, khoa học và hiệu quả. Kế hoạch phải được hoàn thiện sớm để có thể triển khai từ đầu tháng 7, hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2026).
Bộ Quốc phòng được giao phát huy vai trò nòng cốt, chỉ đạo Quân khu 7 huy động lực lượng, trang thiết bị hiện đại, trong đó có radar xuyên đất phục vụ khảo sát, xác minh và thăm dò vị trí các rãnh mộ; đồng thời đẩy nhanh tiến độ thẩm định hồ sơ các khu mộ liệt sĩ tập thể trên cả nước.
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Văn phòng Ban Chỉ đạo Quốc gia cùng các cơ quan liên quan khẩn trương chuẩn hóa hồ sơ dữ liệu lịch sử Mậu Thân 1968; hoàn thiện hướng dẫn quy trình xử lý thông tin mộ liệt sĩ tập thể để áp dụng thống nhất trên toàn quốc trong tháng 6/2026.
Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chủ trì định hướng công tác thông tin, tuyên truyền nhằm lan tỏa sâu rộng ý nghĩa lịch sử, chính trị và nhân văn của nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; đồng thời kịp thời đấu tranh, xử lý các thông tin sai lệch liên quan đến chiến dịch.
Phó Thủ tướng trao đổi với các nhân chứng lịch sử - Ảnh: VGP/Thu Giang
Phó Thủ tướng cũng đề nghị Đại học Quốc gia TPHCM, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên và các trường đại học, viện nghiên cứu có năng lực công nghệ hiện đại thành lập các tổ hỗ trợ chuyên môn phục vụ công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ trên phạm vi cả nước.
Bên cạnh đó, các nhân chứng lịch sử, cựu chiến binh Việt Nam, cựu quân nhân nước ngoài từng tham chiến tại Việt Nam tiếp tục đồng hành, cung cấp thông tin phục vụ công tác tìm kiếm; các bộ, ngành thành viên Ban Chỉ đạo Quốc gia ưu tiên nguồn lực, cắt giảm thủ tục hành chính để đẩy nhanh tiến độ thực hiện các mục tiêu của Chiến dịch 500 ngày đêm.
"Kết quả của Hội thảo không chỉ đem lại thêm niềm tin và hy vọng đối với thân nhân liệt sĩ, đồng đội và nhân dân cả nước, mà còn tiếp tục lan tỏa sâu sắc ý nghĩa nhân văn của Chiến dịch cao điểm 500 ngày đêm", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Theo Phó Thủ tướng, Hội thảo khép lại để mở ra một hành trình mới – hành trình của niềm tin, hy vọng và quyết tâm đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với tên tuổi, quê hương, gia đình và đồng đội; đáp lại mong mỏi của lịch sử, của đồng đội và của nhân dân.
Thu Giang
