Sáng 18/11, tại buổi gặp gỡ báo chí trước thềm Diễn đàn Quản trị Công ty Thường niên lần thứ 9 (AF9), đại diện Viện Thành viên HĐQT Việt Nam (VIOD), Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cùng các doanh nghiệp đã chia sẻ về thực trạng quản trị công ty tại Việt Nam, khả năng tiếp cận dòng vốn quốc tế và những thay đổi trong thực hành quản trị của doanh nghiệp năm 2026.
Nhóm 20 doanh nghiệp dẫn đầu đạt 81,1 điểm quản trị
Theo ông Phan Lê Thành Long, Tổng Giám đốc VIOD, kết quả đánh giá Thẻ điểm Quản trị Công ty ASEAN (ACGS) năm 2026 cho thấy nhóm 20 doanh nghiệp Việt Nam có điểm quản trị cao nhất đạt trung bình 81,1 điểm, vượt mức bình quân 65 điểm của khối ASEAN. Trong khi đó, 80 doanh nghiệp còn lại chỉ đạt 56,4 điểm, thấp hơn nhóm dẫn đầu 24,7 điểm.
Tổng vốn hóa của 20 doanh nghiệp thuộc nhóm ACGS20 đạt hơn 1,6 triệu tỷ đồng. VIOD dự kiến Việt Nam sẽ có 3 doanh nghiệp chính thức đáp ứng tiêu chuẩn tham gia danh mục ASEAN Asset Class, tức nhóm tài sản đáng đầu tư của ASEAN, trong năm 2026.
Năm nay, Việt Nam lựa chọn 100 doanh nghiệp để đánh giá ACGS chính thức từ khoảng 120–125 doanh nghiệp đáp ứng điều kiện đầu vào. Con số này tăng so với kỳ đánh giá năm 2024, khi Việt Nam chỉ lựa chọn được 69 doanh nghiệp.

Ông Phan Lê Thành Long, Tổng Giám đốc VIOD
Theo ông Long, một trong những nguyên nhân là việc công bố thông tin bằng tiếng Anh trước đây chưa phổ biến. Thông tư 68/2024/TT-BTC, với lộ trình bắt buộc công bố thông tin bằng tiếng Anh, đã góp phần mở rộng số doanh nghiệp đủ điều kiện tham gia đánh giá.
Tại phần hỏi đáp, Tổng Giám đốc VIOD chỉ ra rằng nhiều doanh nghiệp Việt Nam có đủ năng lực đáp ứng chuẩn quản trị cao hơn nhưng chưa nắm rõ các tiêu chí ACGS. Doanh nghiệp thường chỉ thực hiện theo mức tuân thủ tối thiểu của pháp luật trong nước, dẫn đến mất điểm khi đánh giá theo chuẩn ASEAN.
Chẳng hạn, chuẩn ACGS yêu cầu tài liệu họp Đại hội đồng cổ đông được gửi trước 28 ngày, trong khi quy định pháp luật Việt Nam là 21 ngày. Nhiều doanh nghiệp hoàn toàn có khả năng gửi trước 28 ngày nhưng vẫn thực hiện theo mốc 21 ngày vì chưa biết yêu cầu của ACGS.
Tương tự, theo phần trình bày của VIOD, chuẩn ACGS yêu cầu tiền cổ tức được chuyển tới cổ đông trong vòng 30 ngày kể từ ngày chốt quyền, còn Luật Doanh nghiệp Việt Nam cho phép thời hạn tối đa 6 tháng.
Ông Long cũng cho biết nhóm tiêu chí phát triển bền vững ghi nhận chuyển biến tích cực nhất trong năm 2026. Nếu hai năm trước chỉ có một số ít doanh nghiệp thực hiện báo cáo phát triển bền vững, năm nay đã có 37 doanh nghiệp đăng ký tham gia giải thưởng Báo cáo Phát triển bền vững. Khối ngân hàng thương mại được đánh giá là nhóm tiên phong trong việc đầu tư cho ESG nhằm phục vụ xếp hạng tín nhiệm và phát hành trái phiếu quốc tế.
Ở nhóm tiêu chí về HĐQT, lãnh đạo doanh nghiệp ngày càng tích cực tham gia các chương trình đào tạo quản trị chuyên nghiệp. Theo ông Long, tư duy đang chuyển từ việc xem thành viên HĐQT là một vị trí được bầu sang nhìn nhận quản trị công ty là một nghề chuyên nghiệp.
Thị trường chứng khoán nâng hạng, doanh nghiệp vẫn phải tự nâng chất lượng
Một nội dung khác được các diễn giả trao đổi là khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp Việt Nam sau khi thị trường chứng khoán được nâng hạng.
Ông Phan Lê Thành Long cho biết nhu cầu vốn phát triển kinh tế giai đoạn 2026–2030 lớn gấp 5 lần giai đoạn 5 năm trước đó. Theo số liệu ông đưa ra, nhu cầu vốn đầu tư phát triển toàn xã hội ước tính 3,8 triệu tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước đáp ứng khoảng 20%, còn lại 80% cần huy động từ các nguồn lực xã hội.
Dù thị trường chứng khoán Việt Nam đã được nâng hạng, theo ông Long, FTSE Russell hiện mới lựa chọn 27 doanh nghiệp Việt Nam vào rổ chỉ số toàn cầu, chiếm 0,34% quy mô dòng vốn đầu tư gián tiếp.
Trong bối cảnh tín dụng ngân hàng chịu áp lực cung ứng vốn cho nền kinh tế, ông cho rằng vốn nợ và trái phiếu doanh nghiệp sẽ là những kênh huy động quan trọng trong 5 năm tới. Muốn thu hút nguồn vốn từ các quỹ đầu tư trái phiếu quốc tế, doanh nghiệp cần chứng minh năng lực tài chính và chất lượng quản trị thông qua xếp hạng tín nhiệm độc lập.

Bà Hà Thu Thanh, Chủ tịch VIOD
Cùng quan điểm, bà Hà Thu Thanh, Chủ tịch VIOD, cho rằng nhu cầu vốn cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số trong giai đoạn 2026–2030 là rất lớn. Bên cạnh tín dụng ngân hàng, doanh nghiệp cần khai thác nguồn vốn nợ và vốn cổ phần từ thị trường vốn.
Theo bà Thanh, muốn huy động vốn dài hạn, doanh nghiệp phải xây dựng được niềm tin dài hạn, bắt đầu từ chất lượng quản trị công ty, tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Đây cũng là lý do VIOD lần đầu tiên đặt xếp hạng tín nhiệm song hành với quản trị công ty trong chủ đề AF9 năm nay.

Ông Vũ Chí Dũng, Trưởng Ban Pháp chế và Đối ngoại UBCKNN
Ở góc độ cơ quan quản lý, ông Vũ Chí Dũng, Trưởng Ban Pháp chế và Đối ngoại UBCKNN, cho biết nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp niêm yết là một trong những trọng tâm nhằm bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và tăng cường sức cạnh tranh của thị trường vốn Việt Nam.
Theo ông Dũng, xếp hạng tín nhiệm cung cấp thông tin độc lập về rủi ro tín dụng, còn quản trị công ty tốt giúp tăng cường trách nhiệm giải trình, quản trị rủi ro và hiệu quả hoạt động của HĐQT.
Đề cập kinh nghiệm các nước ASEAN, đại diện UBCKNN cho biết nhiều quốc gia đã xây dựng bộ chỉ số tham chiếu riêng, giúp nhà đầu tư quốc tế nhận diện doanh nghiệp và phân bổ vốn. Một số nước như Malaysia thúc đẩy doanh nghiệp áp dụng bộ nguyên tắc quản trị công ty thay vì dừng ở việc tuân thủ pháp luật tối thiểu.
UBCKNN kỳ vọng doanh nghiệp Việt Nam chủ động áp dụng các chuẩn mực quốc tế. Bộ nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam năm 2026, được cập nhật với sự hỗ trợ của IFC và VIOD, là một khung tham chiếu cho quá trình này.

Bà Phan Đặng Trà My, Phó Tổng Giám đốc Chiến lược VCCorp
Từ góc nhìn truyền thông, bà Phan Đặng Trà My, Phó Tổng Giám đốc Chiến lược VCCorp, đặt vấn đề điều gì khiến nhà đầu tư tin tưởng rót vốn dài hạn vào doanh nghiệp, khi thị trường chứng khoán Việt Nam đã được nâng hạng lên thị trường mới nổi.
“Nâng hạng mở ra cơ hội chung, nhưng khả năng nắm bắt cơ hội lại phụ thuộc vào chất lượng quản trị của từng doanh nghiệp”, bà Trà My chia sẻ.

Bà Vũ Thị Hải Phượng, Phó Chủ tịch HĐQT Ngân hàng TMCP Quân đội (MB)
Tại phiên trao đổi với báo chí, bà Vũ Thị Hải Phượng, Phó Chủ tịch HĐQT Ngân hàng TMCP Quân đội (MB), chia sẻ về cách ngân hàng cân bằng giữa hiệu quả kinh doanh, lợi ích cổ đông và trách nhiệm với xã hội.
Theo bà Phượng, tính đến tháng 11/2026, MB đã trải qua 32 năm hoạt động, liên tục kinh doanh có lãi và đóng góp hơn 60.000 tỷ đồng tiền thuế cho ngân sách nhà nước, đồng thời bảo đảm quyền lợi cổ đông và thu nhập cho người lao động.
Bà cho biết MB coi trách nhiệm xã hội và quản trị là những nội dung cốt lõi trong chiến lược phát triển từ những ngày đầu. Trong hơn 30 năm qua, ngân hàng duy trì quỹ từ thiện xã hội được trích từ lợi nhuận sau thuế. Tỷ lệ trích trước đây là 3%, sau đó được điều chỉnh phù hợp với quy mô hoạt động.
Ở góc độ cấp tín dụng, bà Phượng cho rằng doanh nghiệp có HĐQT đủ năng lực, chiến lược dài hạn, kỷ luật tài chính, hệ thống kiểm soát rủi ro và minh bạch thông tin sẽ có nền tảng để phát triển bền vững.
Theo đại diện MB, khi ngân hàng đánh giá doanh nghiệp để cấp tín dụng, chất lượng quản trị công ty là yếu tố bắt buộc trong quá trình quản trị rủi ro dài hạn.