TP Hồ Chí Minh tổng lực truy quét hàng giả, không có 'vùng cấm'

Hàng giả - thách thức lớn trong thời đại số

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, hàng giả và gian lận thương mại không còn là vấn đề riêng của Việt Nam mà đã trở thành thách thức mang tính toàn cầu. Cùng với sự phát triển của thương mại điện tử, chuyển đổi số và hoạt động thương mại xuyên biên giới, các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả ngày càng tinh vi và khó kiểm soát hơn, đặt ra thách thức lớn trong công tác chống hàng giả và gian lận thương mại.

TS. Bùi Văn Quyền, Viện trưởng Viện Chống gian lận thương mại và hàng giả cho rằng, các vi phạm về sở hữu trí tuệ ngày càng gia tăng, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế. Nếu vi phạm sở hữu trí tuệ, vi phạm chất lượng, vi phạm tiêu chuẩn… thì hàng Việt Nam không chỉ bị tẩy chay trong nước mà còn bị tẩy chay ở thị trường quốc tế.

“Hiện nay, việc đấu tranh với hàng giả gặp không ít khó khăn do công nghệ làm giả ngày càng hiện đại, trong khi việc nhận diện hàng giả bằng cảm quan thông thường là rất khó. Người tiêu dùng thông minh là cần thiết, nhưng thực tế nhiều loại hàng giả hiện nay còn ‘thông minh hơn’ cả người tiêu dùng”, TS. Bùi Văn Quyền nhận định.

Đồng quan điểm, Trung tá Nguyễn Duy Khoa, cán bộ Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TP Hồ Chí Minh, tại một buổi tập huấn về hàng giả, hàng nhái mới đây cho rằng tình hình sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ hiện nay diễn biến rất phức tạp với nhiều phương thức hoạt động tinh vi và có tổ chức. Các đối tượng hiện không còn hoạt động nhỏ lẻ như trước mà đã hình thành các đường dây quy mô lớn, hoạt động liên tỉnh, thậm chí lợi dụng công nghệ và thương mại điện tử để mở rộng phạm vi tiêu thụ.

Đặc biệt, không gian mạng đang trở thành “địa bàn” hoạt động phổ biến của các đối tượng vi phạm. Hàng hóa được rao bán công khai trên các nền tảng trực tuyến nhưng không rõ nguồn gốc, không đăng ký kho bãi hay địa điểm kinh doanh.

Theo Trung tá Nguyễn Duy Khoa, một trong những thủ đoạn phổ biến hiện nay là lợi dụng pháp nhân doanh nghiệp hợp pháp để che giấu hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng giả. Các doanh nghiệp được đăng ký đầy đủ giấy phép, hóa đơn, hồ sơ công bố sản phẩm nhằm tạo vỏ bọc hợp pháp trước cơ quan chức năng.

“Thông qua những pháp nhân được đăng ký chính thức, các đối tượng sử dụng để xuất hóa đơn, kê khai, làm số công bố rồi trà trộn hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ ra thị trường”, Trung tá Nguyễn Duy Khoa cho biết.

Ngoài ra, các đối tượng còn tổ chức sản xuất theo mô hình khép kín, phân tán từng công đoạn ở nhiều địa phương nhằm gây khó khăn cho công tác điều tra, truy vết. Một thủ đoạn khác là pha trộn, biến đổi nguyên liệu để làm giả thực phẩm, như “làm giả thịt bò từ thịt heo”, sử dụng nguyên liệu kém chất lượng hoặc động vật thải loại để chế biến thực phẩm.

Theo TS. Bùi Văn Quyền, công nghệ sản xuất ngày càng hiện đại khiến các sản phẩm giả ngày càng tinh vi, khó phân biệt hơn. Lợi dụng mạng xã hội, nhiều đối tượng sử dụng tài khoản ảo, kho hàng online, dịch vụ giao hàng trung gian để che giấu hành vi vi phạm.

Lực lượng quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh nhận định, tình trạng buôn bán hàng giả hiện diễn biến phức tạp do lợi nhuận từ hàng giả cao, nguồn cung tinh vi, phân phối qua nhiều khâu trung gian khiến công tác truy vết gặp nhiều khó khăn; một số trường hợp còn xem tiền xử phạt như “chi phí kinh doanh” khiến hoạt động truy quét chỉ như “bắt cóc bỏ đĩa”.

Tổng lực siết chặt thị trường hàng hóa

Trước diễn biến thị trường, mới đây, Đội Quản lý thị trường số 4, thuộc Chi cục Quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh đồng loạt kiểm tra nhiều điểm kinh doanh tại chợ Bến Thành và Trung tâm thương mại Saigon Square - những địa điểm mua sắm thu hút đông khách du lịch trong và ngoài nước, qua đó phát hiện và tạm giữ hàng trăm sản phẩm đồng hồ, túi xách, mắt kính nghi giả nhãn hiệu. Từ đầu năm đến nay, đơn vị đã kiểm tra và xử lý 49 vụ vi phạm, tổng số tiền xử phạt hơn 500 triệu đồng.

Trước đó, Đội Quản lý thị trường số 11 đã kiểm tra một hộ kinh doanh tại phường Tân Tạo và phát hiện cơ sở này chứa trữ, kinh doanh hàng trăm sản phẩm mỹ phẩm các loại không hóa đơn chứng từ, không rõ nguồn gốc xuất xứ, nhiều sản phẩm có nhãn gốc bằng tiếng nước ngoài nhưng không có nhãn phụ tiếng Việt theo quy định.

Không chỉ dừng lại ở kiểm tra, xử phạt, TP Hồ Chí Minh còn đẩy mạnh tiêu hủy triệt để hàng hóa vi phạm nhằm ngăn chặn nguy cơ tái lưu thông trên thị trường.

Tại Chi nhánh Môi trường Đô thị Sài Gòn thuộc Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị TP Hồ Chí Minh, Đội Quản lý thị trường số 12 đã tổ chức tiêu hủy hơn 3.000 sản phẩm giả mạo nhãn hiệu, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ là mỹ phẩm và thực phẩm với tổng trị giá gần 235 triệu đồng. Việc kiểm tra, xử lý và tiêu hủy hàng vi phạm là giải pháp quan trọng nhằm ngăn chặn tình trạng kinh doanh hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và uy tín thị trường.

Trong khi đó, trên không gian mạng - nơi ngày càng trở thành “điểm nóng” của tình trạng buôn bán hàng giả - lực lượng chức năng TP Hồ Chí Minh cũng tăng cường kiểm tra, giám sát.

Đội Quản lý thị trường số 13 vừa kiểm tra 13 tổ chức, cá nhân kinh doanh trên địa bàn xã Hóc Môn và Đông Thạnh đang chào bán hàng hóa qua mạng xã hội. Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện và tạm giữ hơn 13.000 sản phẩm gồm thực phẩm, quần áo, vải, dung dịch tẩy rửa không nhãn mác, không rõ nguồn gốc xuất xứ, tổng giá trị gần 464 triệu đồng.

Thực tế này cho thấy tình trạng buôn bán hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc diễn biến ngày càng phức tạp, đòi hỏi các biện pháp kiểm tra, xử lý mạnh tay và đồng bộ hơn. Trước thực trạng đó, UBND TP Hồ Chí Minh đã phát động đợt cao điểm kiểm tra, xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ trên toàn địa bàn.

Theo Văn bản số 4066/UBND-VX triển khai thực hiện Công điện số 38 của Thủ tướng Chính phủ, từ nay đến hết ngày 30/5/2026, thành phố sẽ tập trung kiểm tra, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên cả thị trường truyền thống và môi trường số.

Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh yêu cầu việc triển khai phải thực hiện đồng bộ, quyết liệt, có trọng tâm, trọng điểm; “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, không để xảy ra tình trạng kéo dài, tồn đọng các vụ việc vi phạm.

Cụ thể, Công an TP Hồ Chí Minh rà soát toàn diện các tuyến, địa bàn, kho hàng, điểm tập kết, website, tài khoản mạng xã hội, nền tảng số, dịch vụ trung gian thanh toán, mô hình “kho hàng online” có dấu hiệu vi phạm sở hữu trí tuệ để đấu tranh, xử lý nghiêm.

Trong khi đó, Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh được giao chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường tăng cường kiểm tra tại chợ đầu mối, trung tâm thương mại, siêu thị, kho hàng, cơ sở sản xuất, kinh doanh và các đơn vị vận chuyển; đồng thời kiểm soát chặt hoạt động khuyến mại, quảng cáo, xúc tiến thương mại nhằm ngăn chặn việc lợi dụng tài khoản ảo, thông tin giả để hợp thức hóa hàng hóa vi phạm. TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu số vụ xử lý vi phạm trong đợt cao điểm phải tăng ít nhất 20% so với cùng kỳ tháng 5/2025.

Theo TS. Bùi Văn Quyền, để đấu tranh hiệu quả với hàng giả cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người tiêu dùng; đồng thời nâng cao nhận thức xã hội để không tiếp tay cho hàng giả, hàng kém chất lượng.

Những động thái quyết liệt liên tiếp của TP Hồ Chí Minh cho thấy cuộc chiến chống hàng giả, hàng nhái không chỉ dừng ở xử lý từng vụ việc riêng lẻ mà đang được triển khai theo hướng tổng lực, đồng bộ, đặc biệt trên môi trường thương mại điện tử - nơi các hành vi vi phạm ngày càng tinh vi và khó kiểm soát. Qua đó góp phần bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ doanh nghiệp làm ăn chân chính và giữ gìn môi trường kinh doanh minh bạch cho thành phố.