Ngày 9/9, Sở Văn hóa và Thể thao Tp.HCM tổ chức Hội thảo “Phát triển Công nghiệp Văn hóa và Điện ảnh gắn với Du lịch và Bảo tồn Di sản - Cơ hội phát triển của Tp.HCM, Thành phố sáng tạo Điện ảnh của UNESCO”.
Tính cơ chế “một cửa” cho hoạt động làm phim
Phát biểu tại hội thảo, NSND Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Tp.HCM cho biết việc Tp.HCM trở thành Thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực điện ảnh không chỉ là một danh hiệu mà đi kèm với những cam kết cụ thể.
Theo bà Thanh Thúy, Tp.HCM đã xây dựng 6 cam kết khi gia nhập Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO. Các nội dung này đã được nghiên cứu, cụ thể hóa với sự tham gia của các chuyên gia, tổ chức quốc tế và giới làm nghề.
NSND Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Tp.HCM chia sẻ tại hội thảo.
Một trong những vấn đề được Thành phố đặt ra là khai thác nguồn tài nguyên văn hóa, lịch sử và di sản để phát triển các sản phẩm công nghiệp văn hóa.
Tp.HCM hiện có hệ thống tài nguyên văn hóa đa dạng, với những lớp trầm tích lịch sử được hình thành qua nhiều giai đoạn. Theo lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao, vấn đề không chỉ là bảo tồn mà còn là tìm cách để các giá trị này tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại và được kể lại bằng những hình thức phù hợp.
“Chúng ta phải nhìn nhận di sản một cách đầy trách nhiệm và đúng mức. Làm thế nào để các giá trị di sản tiếp tục được kế thừa, được quảng bá và để công chúng nhìn thấy chiều sâu lịch sử, văn hóa của chúng ta”, bà Thanh Thúy nói.
Theo NSND Thanh Thúy, một trong những vấn đề cần giải quyết nếu muốn phát triển Tp.HCM thành trung tâm sản xuất điện ảnh là cơ chế, chính sách và thủ tục dành cho các đoàn làm phim.
Bà cho rằng các đoàn phim, đặc biệt là đoàn phim quốc tế, khi đến một địa phương thường phải làm việc với nhiều cơ quan để xin phép quay phim, tiếp cận bối cảnh hoặc triển khai các hoạt động sản xuất.
Tp.HCM đang nghiên cứu thành lập một thiết chế có thể hoạt động như văn phòng điện ảnh và trung tâm cung ứng dịch vụ sản xuất phim. Bộ phận này dự kiến hỗ trợ cung cấp thông tin về địa điểm quay, bối cảnh, đồng thời kết nối đoàn phim với các cơ quan và địa phương liên quan.
Thành phố cũng đặt vấn đề xây dựng cơ chế giải quyết thủ tục theo hướng tập trung hơn, thay vì để các đoàn phim phải thực hiện nhiều đầu mối thủ tục khác nhau.
Theo bà Thanh Thúy, việc tháo gỡ thủ tục hành chính cần được nhìn nhận trong tư duy quản trị và phát triển, thay vì chỉ dừng lại ở hoạt động quản lý.
“Chúng ta không chỉ quản lý theo cách hành chính truyền thống mà phải có tư duy quản trị phát triển, tạo điều kiện cho các chủ thể sáng tạo hoạt động”, bà Thanh Thúy nói.
Lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao Tp.HCM cho biết Thành phố đang hướng tới việc sớm hình thành thiết chế hỗ trợ sản xuất phim. Đây có thể là đầu mối hỗ trợ các đoàn làm phim khi thực hiện dự án tại Tp.HCM, từ việc tìm kiếm thông tin đến kết nối với các đơn vị liên quan.
Toàn cảnh buổi hội thảo.
Đại diện UNESCO tại Việt Nam cho rằng việc Tp.HCM tham gia mạng lưới các thành phố sáng tạo không chỉ liên quan đến nguồn lực tài chính mà còn tạo điều kiện để kết nối, trao đổi kinh nghiệm với các thành phố khác.
Hiện mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực điện ảnh có 26 thành phố. Theo đại diện UNESCO, một trong những nội dung Tp.HCM có thể nghiên cứu là hợp tác quốc tế trong sản xuất phim, phát triển các ngành công nghiệp hỗ trợ và thử nghiệm những mô hình phù hợp với điều kiện trong nước.
Bên cạnh sản xuất, đại diện UNESCO cũng nhấn mạnh vai trò của việc phát triển công chúng. Theo đó, giáo dục về điện ảnh và nghệ thuật có thể giúp hình thành một thế hệ khán giả có khả năng tiếp cận đa dạng hơn với các tác phẩm văn hóa.
Đưa điện ảnh và nghệ thuật đến gần công chúng
Bên cạnh cơ chế hỗ trợ sản xuất, NSND Thanh Thúy cũng đề cập đến vấn đề phát triển công chúng - yếu tố có ý nghĩa lâu dài đối với điện ảnh và công nghiệp văn hóa.
Theo đó, Sở Văn hóa và Thể thao Tp.HCM đang xây dựng kế hoạch đưa các nội dung về nghệ thuật vào trường học. Điện ảnh, sân khấu, âm nhạc, văn hóa dân gian cùng các loại hình nghệ thuật khác sẽ được nghiên cứu để đưa vào hoạt động giáo dục với những hình thức phù hợp.
Riêng với điện ảnh, học sinh có thể được tiếp cận ngôn ngữ điện ảnh và hiểu về quá trình hình thành một tác phẩm, từ những công đoạn cơ bản đến quá trình sản xuất.
Theo bà Thanh Thúy, việc này cần có sự tham gia của các nhà sản xuất, nhà làm phim và nghệ sĩ, bên cạnh sự phối hợp giữa ngành văn hóa, giáo dục và các đơn vị liên quan.
Tại hội thảo, câu chuyện của bộ phim lịch sử “Hộ linh tráng sĩ” cũng được nhắc đến như một ví dụ về những khó khăn trong quá trình đưa lịch sử và di sản vào điện ảnh.
Bà Ngô Thị Bích Hạnh, Phó Chủ tịch Công ty BHD, đơn vị sản xuất bộ phim, cho biết tác phẩm hiện đạt khoảng 35 tỷ đồng doanh thu sau khi công chiếu từ cuối tháng 8, trong khi sức bán vé chưa đạt như kỳ vọng.
Bà Ngô Thị Bích Hạnh, Phó Chủ tịch Công ty BHD chia sẻ tại hội thảo.
Theo bà Hạnh, êkíp đã dành hơn 10 năm tìm hiểu, mời nhiều nhà nghiên cứu làm cố vấn và tổ chức các hội thảo để có thêm tư liệu về bối cảnh lịch sử hơn 1.000 năm trước.
Từ thực tế này, việc phát triển điện ảnh gắn với di sản không chỉ đặt ra yêu cầu về nội dung và chất lượng tác phẩm mà còn liên quan đến môi trường sản xuất, chính sách hỗ trợ và khả năng tiếp cận công chúng.
Theo NSND Thanh Thúy, một hướng đi khác mà Tp.HCM đang triển khai là kết hợp văn hóa với du lịch, đưa tài nguyên văn hóa vào các hoạt động xúc tiến và hợp tác. Mục tiêu cuối cùng, theo bà, là để các sản phẩm văn hóa không chỉ tồn tại trong không gian sáng tạo mà có thể quay trở lại phục vụ đời sống tinh thần của người dân.
Cuối tháng 9, Tp.HCM dự kiến tham gia diễn đàn của mạng lưới các thành phố điện ảnh trên thế giới để trao đổi về kế hoạch và định hướng phát triển. Với Thành phố, việc thực hiện các cam kết sau khi gia nhập Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO sẽ tiếp tục đặt ra yêu cầu cụ thể về chính sách, không gian sáng tạo, nguồn nhân lực và cách khai thác các giá trị văn hóa, di sản.
