Hạ tầng phường Vĩnh Hưng xuống cấp
Đánh giá về hạ tầng phường Vĩnh Hưng hiện tại, ông Ngô Mạnh Cường, Phó chủ tịch UBND phường Vĩnh Hưng (TP.Hà Nội) cho biết sau khi sáp nhập, phường Vĩnh Hưng cách Hồ Gươm khoảng 4 km, có diện tích 4,47 km2, dân số khoảng 80.000 người, giữ vai trò là khu vực nội đô mở rộng kết nối trung tâm với hướng phát triển phía nam và đông nam Thủ đô.
Hiện trạng khu vực phát triển manh mún, thiếu quy chế quản lý trật tự xây dựng, nguy cơ mất an toàn phòng cháy chữa cháy cao; mạng lưới giao thông ngõ xóm chật hẹp (3 - 4m). Đường không có lề đường, đường chính quá tải lưu lượng, gây ách tắc giao thông, kẹt xe quanh năm.
"Hiện nay, hệ thống giao thông kết nối của phường còn nhiều hạn chế. Nhiều tuyến đường đi qua các ngõ, các cụm dân cư có mặt cắt theo hiện trạng tối đa chỉ khoảng 7,5 m. Với mặt cắt như vậy, khi hai ô tô đi ngược chiều, có trường hợp một xe phải dừng lại để nhường đường.
Với mật độ dân cư và lưu lượng phương tiện đó, tình trạng ùn tắc giao thông xảy ra thường xuyên, không chỉ trong giờ cao điểm. Thậm chí, vào thời gian bình thường trong ngày, chỉ cần một phương tiện dừng đỗ hoặc xảy ra sự cố nhỏ trên đường cũng có thể lập tức gây ùn tắc", ông Ngô Mạnh Cường chia sẻ.
Trong khi đó, hạ tầng xã hội thiếu hụt nghiêm trọng như thiếu công viên, cây xanh, trường học phân tán, chợ cóc/chợ tạm gây ô nhiễm. Tài nguyên đất đai bị lãng phí và môi trường bị suy giảm khi kênh mương thải, thoát nước chưa được quy hoạch bài bản nên chỉ cần mưa lớn 30 phút là có thể bị ngập nặng, không đi lại được.
Cũng theo ông Ngô Mạnh Cường, sau khi sáp nhập, hệ thống hạ tầng của phường không được đầu tư xây dựng theo quy hoạch, không gian cây xanh, công cộng, vui chơi giải trí cho người dân gần như không có khiến đời sống người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Chính vì vậy, dự án chỉnh trang, tái thiết Vĩnh Hưng đã được phê duyệt trên tổng diện tích 447ha, trong đó chỉnh trang hơn một nửa diện tích. "Tinh thần chung của quá trình cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị lần này là tăng diện tích không gian xanh, phát triển công viên, các công trình công cộng phục vụ người dân. Đồng thời, hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội phải được đầu tư đồng bộ, bảo đảm đáp ứng nhu cầu phát triển lâu dài của địa phương", ông Cường khẳng định
Theo tính toán từ dự thảo QH 1/500, trong phần diện tích dự án ảnh hưởng tới người dân, gần 70% liên quan đến mở rộng đường, ngõ xóm, xây dựng công viên, cảnh quan và hạ tầng công cộng; khoảng 30% liên quan đến xây dựng các công trình cao tầng phục vụ chỉnh trang đô thị.
Tái thiết là nhiệm vụ cấp bách, ưu tiên phát triển hạ tầng
Theo ông Cường, chỉnh trang thực hiện tại các làng xóm cũ lâu năm. Khu chỉnh trang toàn bộ các cụm đường ngõ sẽ được tăng diện tích mặt cách đường từ 7 - 13,5m. Toàn bộ cấp nước, cáp sẽ được ngầm hóa. Đối với cứu hỏa khi xảy ra cháy xe chữa cháy không vào được vì các ngõ nhỏ mà phải "chế" các xe nhỏ. Đây là khó khăn của phường nên các họng cứu hỏa sẽ được tăng cường ở các ngõ này.
Hiện nay, các bãi đậu xe rất hạn chế nên phải cải tạo chỉnh trang tăng cường bãi đậu xe theo đúng quy hoạch để đảm bảo an ninh trật tự, an toàn, đảm bảo phòng cháy chữa cháy và đáp ứng nhu cầu của người dân. Các nhà văn hoá sẽ được quy hoạch lại để xứng với mật độ dân số. Không gian xanh, ô vui chơi cũng được tăng cường. Vấn đề liên quan đến không gian xanh, bao gồm các sân vui chơi và các ô đất quy hoạch cây xanh. Đây là một trong những nội dung cần quan tâm đối với các khu vực cải tạo, chỉnh trang đô thị.
Đối với các khu vực tái thiết sẽ phải xây dựng lại toàn bộ hệ thống hạ tầng giao thông. Theo quy hoạch, có những tuyến đường có mặt cắt 21,5m, 30m, 40m. Hiện nhà đầu tư cũng đang nghiên cứu, đề xuất mở rộng mặt cắt một số tuyến đường nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển giao thông trong tương lai. Việc quy hoạch phải được tính toán lâu dài, bảo đảm phù hợp với mật độ dân số và tăng cường khả năng kết nối giữa phường Vĩnh Hưng với các phường lân cận.
Đối với các khu vực tái thiết sẽ phải xây dựng lại toàn bộ hệ thống hạ tầng giao thông. Theo quy hoạch, có những tuyến đường có mặt cắt 21,5 m, 30 m, 40 m.
Trong công tác tái thiết đô thị, ông Ngô Mạnh Cường cho hay, phường đặc biệt chú trọng phát triển hạ tầng giao thông, đồng thời bố trí các ô đất dành cho công trình công cộng, dịch vụ và thương mại. Việc phát triển các công trình này không chỉ đáp ứng nhu cầu của người dân mà còn tạo thêm nguồn lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là lĩnh vực thương mại, dịch vụ trên địa bàn.
Ngoài hệ thống giao thông đường bộ, trên địa bàn phường còn có các dự án quy hoạch đường sắt đô thị đi ngầm, bao gồm một số tuyến và nhà ga ngầm. Việc phát triển hệ thống đường sắt đô thị nhằm từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông công cộng, tạo điều kiện để người dân tiếp cận thuận tiện hơn với các phương tiện vận tải công cộng.
Một nội dung quan trọng khác là tổ chức lại không gian đô thị, cải thiện khả năng kết nối giao thông giữa phường Vĩnh Hưng với các khu vực lân cận. Đặc biệt, trong quy hoạch có cầu Cự Khối, tạo thêm kết nối sang khu vực Long Biên. Công trình này được kỳ vọng góp phần giảm tải lưu lượng giao thông cho cầu Vĩnh Tuy và cầu Thanh Trì, vốn đang chịu áp lực giao thông rất lớn.
Lãnh đạo phường Vĩnh Hưng thông tin, hiện nay, đề án tái thiết đô thị đang trong quá trình nghiên cứu, lập quy hoạch. Địa phương cũng đang tổ chức lấy ý kiến người dân đối với dự thảo đồ án quy hoạch tỷ lệ 1/500. Phường Vĩnh Hưng luôn tiếp thu ý kiến đóng góp của người dân để làm cơ sở hoàn thiện đồ án quy hoạch, bảo đảm khi triển khai sẽ mang lại hiệu quả và giá trị tốt nhất cho cộng đồng.
Bởi mục tiêu không chỉ là tạo nên những điểm nhấn đô thị mới cho TP.Hà Nội, phù hợp với định hướng phát triển, cải tạo và chỉnh trang đô thị của thành phố và Trung ương mà phải cải thiện điều kiện sống của người dân trên địa bàn.
Đột phá mô hình đô thị 15 phút
KTS Phan Đăng Sơn – Chủ tịch Hội kiến trúc sư Việt Nam cho rằng đồ án quy hoạch Vĩnh Hưng đã ứng dụng mô hình quy hoạch đô thị hiện đại, nhân văn, đang được nhiều quốc gia trên thế giới ưa thích và triển khai thực hiện. Một trong số đó là mô hình đô thị 15 phút.
Theo mô hình này, người dân có thể tiếp cận phần lớn các tiện ích thiết yếu phục vụ sinh hoạt hằng ngày trong khoảng 15 phút di chuyển, từ trường học, nhà trẻ, không gian vui chơi, giải trí đến các dịch vụ công cộng. Mục tiêu là giảm nhu cầu di chuyển xa, tiết kiệm thời gian, hạn chế áp lực giao thông và nâng cao chất lượng sống. Mô hình này đã được nghiên cứu và triển khai tại nhiều thành phố như Paris (Pháp), Copenhagen (Đan Mạch) và Singapore.
Ông Sơn nhấn mạnh, đối với các khu vực đô thị đã phát triển từ lâu, có mật độ xây dựng cao, đường sá chật hẹp, hạ tầng xuống cấp và không đáp ứng các yêu cầu về vệ sinh môi trường, phòng cháy chữa cháy, chống ngập úng, việc tái thiết theo định hướng TOD có thể tạo ra sự thay đổi căn bản. Mô hình này thường gắn với các công trình cao tầng được tổ chức hợp lý quanh những đầu mối giao thông công cộng, đồng thời bố trí hệ thống hạ tầng, không gian xanh và tiện ích phục vụ người dân.
Tuy nhiên, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam nhấn mạnh không thể triển khai TOD một cách manh mún. "Nếu chỉ giải phóng mặt bằng từng phần, giữ lại những khu vực xây dựng cũ không phù hợp mà thiếu sự tổ chức lại đồng bộ, sẽ rất khó giải quyết triệt để các vấn đề về giao thông, môi trường, cây xanh, phòng cháy chữa cháy và chống ngập úng", ông Phan Đăng Sơn nhấn mạnh, "Tái thiết theo định hướng TOD phải được nhìn nhận như một cuộc chuyển đổi lớn về cấu trúc đô thị, đòi hỏi tổ chức lại không gian một cách tổng thể và đồng bộ".
Một yếu tố quan trọng không kém, KTS Phan Đăng Sơn cho rằng trong quá trình đô thị hóa, người dân cần được tiếp tục duy trì mối liên hệ với không gian văn hóa đã gắn bó qua nhiều thế hệ. Đô thị mới không nên làm mất đi những giá trị tinh thần, ký ức và bản sắc vốn có của cộng đồng.
"Qua nghiên cứu phương án quy hoạch Vĩnh Hưng, tôi nhận thấy nội dung này đã được quan tâm trong việc tổ chức không gian giữa khu vực chỉnh trang và khu vực tái thiết. Muốn người dân đồng thuận, trước hết phải giúp họ hiểu rõ bản chất của quy hoạch, những vấn đề mà quy hoạch sẽ giải quyết và những lợi ích thực tế sau khi triển khai", ông Sơn chia sẻ.
Đánh giá về phương án quy hoạch Vĩnh Hưng, KTS Phan Đăng Sơn cho rằng Vĩnh Hưng có lợi thế vị trí khi nằm giữa đường Vành đai 2 và Vành đai 3, trong không gian đô thị đang có nhiều thay đổi của Hà Nội. Trước đây, khu vực này mang nhiều đặc điểm của vùng ngoại thành. Tuy nhiên, cùng với quá trình mở rộng và phát triển của Thủ đô, Vĩnh Hưng ngày càng có vị trí quan trọng trong cấu trúc đô thị. Đặc biệt, khu vực có lợi thế kết nối với sông Hồng và trục cảnh quan sông Hồng.
Nếu được tổ chức hợp lý, các không gian xanh ven sông có thể lan tỏa vào bên trong đô thị, kết hợp với hệ thống công viên, công trình kiến trúc và tiện ích công cộng để tạo ra những điểm nhấn mới. Không gian này thậm chí có thể hình thành các điểm đến du lịch, văn hóa và dịch vụ hấp dẫn trong tương lai.
Ông Sơn đánh giá, nếu được triển khai thành công, phương án tái thiết Vĩnh Hưng không chỉ cải thiện điều kiện sống cho người dân mà Vĩnh Hưng có cơ hội chuyển mình thành một khu đô thị hiện đại, có bản sắc, gắn với giao thông công cộng và phát triển xanh, thể hiện năng lực sáng tạo và phát triển đô thị của Việt Nam trong tương lai.
