Việt Nam hiện có gần 70 triệu người trong độ tuổi lao động

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên phát biểu tại Lễ mít tinh - Ảnh: VGP

Hưởng ứng Ngày Dân số thế giới năm 2026, ngày 10/7, Bộ Y tế phối hợp UBND tỉnh Hưng Yên và Văn phòng Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tại Việt Nam tổ chức Lễ mít tinh với chủ đề "Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng".

Thách thức trong công tác dân số của Việt Nam

Tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên khẳng định Việt Nam luôn xác định dân số là yếu tố quan trọng hàng đầu đối với sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc. Quan điểm này được thể hiện trong Nghị quyết số 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới và Luật Dân số năm 2025.

Theo Thứ trưởng, trong hơn 30 năm qua, Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu về dân số và phát triển. Khoảng cách phát triển giữa các vùng, nhóm dân cư từng bước được thu hẹp; chỉ số phát triển con người được cải thiện; tình trạng suy dinh dưỡng, tử vong mẹ và trẻ em giảm đáng kể.

Tuy nhiên, công tác dân số đang đối mặt với nhiều thách thức mới. Xu hướng kết hôn muộn, sinh ít con hoặc không sinh con ngày càng phổ biến ở giới trẻ, kéo theo nguy cơ suy giảm quy mô dân số, thiếu hụt lao động, đẩy nhanh tốc độ già hóa và gia tăng áp lực an sinh xã hội.

Đó là xu hướng kết hôn muộn, sinh ít con hoặc không sinh con ở giới trẻ ngày càng phổ biến tại nhiều địa phương. Khi xu hướng mức sinh xuống thấp và kéo dài sẽ tác động trực tiếp tới quy mô, cơ cấu dân số và để lại nhiều hệ lụy như thiếu hụt lực lượng lao động, suy giảm quy mô dân số, đẩy nhanh tốc độ già hóa dân số, gia tăng các dòng di cư.

Tỷ số giới tính khi sinh ở nước ta cũng luôn ở mức cao trong nhiều năm nay, vượt ngưỡng cân bằng tự nhiên (104-106 bé trai/100 bé gái). Điều đó sẽ dẫn tới nguy cơ phá vỡ cấu trúc gia đình, một bộ phận nam giới trẻ sẽ phải kết hôn muộn, không có khả năng kết hôn, gia tăng tình trạng buôn bán phụ nữ, trẻ em gái, mại dâm, bạo hành giới, tội phạm xuyên quốc gia...

Mang thai và sinh con ở phụ nữ tuổi chưa thành niên cũng ghi nhận tăng và ở mức cao; tỷ lệ tảo hôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số tuy giảm nhưng vẫn ở mức 15% (2023), chưa chấm dứt tình trạng hôn nhân cận huyết.

Hiện nay, nước ta đang có tốc độ già hóa dân số nhanh, nếu năm 2024, cứ 2 trẻ em có 1 người cao tuổi thì dự báo 50 năm sau, cứ 2 trẻ em sẽ có 4 người cao tuổi. Xu hướng sinh ít con hơn ở giới trẻ làm đẩy nhanh tốc độ già hóa dân số. Nếu không có giải pháp phù hợp, lực lượng lao động trẻ sẽ thu hẹp, gánh nặng an sinh, chăm sóc người cao tuổi và áp lực phát triển kinh tế-xã hội sẽ ngày càng lớn đối với thế hệ trẻ hôm nay.

Việt Nam hiện có gần 70 triệu người trong độ tuổi lao động - Ảnh: VGP

Tận dụng cơ cấu dân số vàng

Để tận dụng cơ cấu dân số vàng, chủ đề Ngày Dân số thế giới năm nay hướng đến việc phát huy vai trò của thanh niên. Đại diện UNFPA tại Việt Nam nhấn mạnh con người, đặc biệt là thanh niên, cần được đặt ở vị trí trung tâm của mọi chính sách phát triển.

Hiện Việt Nam có gần 70 triệu người trong độ tuổi lao động (15-64 tuổi), tạo lợi thế lớn để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và hiện thực hóa các mục tiêu phát triển đất nước. UNFPA cam kết tiếp tục hỗ trợ Việt Nam xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng, lắng nghe tiếng nói của người trẻ, bảo đảm bình đẳng giới và thúc đẩy thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững.

Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên khẳng định Đảng và Nhà nước luôn quan tâm, tạo cơ chế, chính sách để thanh niên phát huy năng lực, hiện thực hóa khát vọng và đóng góp cho sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Thứ trưởng đề nghị Cục Dân số phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương triển khai hiệu quả Luật Dân số và các chương trình về dân số, đặc biệt là Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035. Đồng thời mong muốn Liên Hợp Quốc, UNFPA và các tổ chức quốc tế tiếp tục hỗ trợ Việt Nam về kỹ thuật, tài chính và chia sẻ kinh nghiệm trong ứng phó với các thách thức dân số.

Ngay sau lễ mít tinh, hàng trăm đoàn viên, thanh niên và sinh viên đã diễu hành trên các tuyến phố của tỉnh Hưng Yên, lan tỏa thông điệp về công tác dân số trong tình hình mới, đồng thời nâng cao nhận thức của giới trẻ đối với trách nhiệm với bản thân, gia đình và sự phát triển bền vững của đất nước.

HM