Hạ tầng liên vùng trở thành trục tăng trưởng giai đoạn 2026 – 2030
Thực tế ghi nhận cho thấy, sau khi mở rộng địa giới hành chính, Tp.HCM đang chuyển dịch từ mô hình đô thị trung tâm sang cấu trúc phát triển đa cực, gắn kết chặt chẽ với các khu vực công nghiệp – dịch vụ lân cận như Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu.
Không gian phát triển được nới rộng kéo theo áp lực lớn về tổ chức giao thông, phân bổ dân cư và kết nối các trung tâm sản xuất, logistics, cảng biển và sân bay trong vùng.
Trong bối cảnh đó,
Ông Phạm Trọng Nhân, Đại biểu Quốc hội Tp.HCM.
Ông Phạm Trọng Nhân, đại biểu Quốc hội Tp.HCM cho rằng, Nghị quyết 98 là một khởi đầu của giai đoạn mới, sẽ xứng tâm hơn cho một khu đô thị đặc biệt khi Tp.HCM - Bình Dương - Bà Rịa Vũng Tàu sáp nhập.
Trong đó tập trung vào sự phát triển kinh tế chung, thúc đẩy xây dựng các nền tảng của thành phố, xây dựng để đời sống nhân dân, thu nhập của từng người, tăng trưởng kinh tế 2 con số của đất nước.
Cơ chế đặc thù tạo dư địa mới cho doanh nghiệp đồng hành
Vừa qua, Hội đồng Nhân dân Tp.HCM đã thông qua tờ trình thống nhất đầu tư xây dựng hàng loạt công trình giao thông trọng điểm kết nối vùng, khu vực bị "chia cắt". Trong đó, dự kiến 15/1/2026 sẽ tổ chức khởi công các dự án này.
Chị Lan Anh (người dân sống tại xã biển Cần Giờ) bày tỏ sự phấn khởi trước thông tin xây cầu mới thay thế phà. "Cầu Cần Giờ sẽ giúp chúng tôi đi lại an toàn hơn, không còn phụ thuộc phà và không phải lo kẹt xe vào cuối tuần. Đây là điều mà người dân chúng tôi mong đợi lâu nay", chị nói.
Các chuyên gia về quy hoạch và giao thông đánh giá cao vai trò của Nghị quyết 98 trong việc tạo điều kiện triển khai các công trình chiến lược.
TS. Nguyễn Thanh Trọng, Trường đại học Quốc tế Miền Đông nhận định; Tp.HCM có điều kiện vận dụng thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TpHCM theo Nghị quyết 98/2023 của Quốc hội.
Tp.HCM cần có chiến lược thu hút đầu tư có trọng tâm (cả về đầu tư hạ tầng, ngành công nghiệp, sản phẩm và công nghệ). Đồng thời, thu hút các thành phần kinh tế, cả kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đầu tư phát triển các ngành, phát huy vai trò của kinh tế nhà nước trong việc đầu tư hạ tầng, tập trung vào phát triển các khu công nghiệp, giao thông kết nối, năng lượng, hệ thống cảng và logistics công nghiệp.
Ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Becamex IDC.
Ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Becamex IDC cho rằng, Nghị quyết 98 đã mở ra những cơ chế quan trọng, trong đó có các đề xuất liên quan đến phát triển hệ thống đường sắt, bao gồm đường sắt vận chuyển hàng hóa và đường sắt chở khách tốc độ cao.
Theo ông Hùng, đây là đề án phát triển liên vùng mang tính chiến lược, với giai đoạn 1 dự kiến xây dựng tuyến Bàu Bàng – Tp.HCM – Cái Mép – sân bay Long Thành. Tuyến này đóng vai trò là trục giao thông huyết mạch, gắn chặt với vùng Đông Nam Bộ, đặc biệt là các khu vực sản xuất công nghiệp trọng điểm.
Ông nhấn mạnh, không gian công nghiệp hiện nay cũng cần được sắp xếp, tái cấu trúc lại, nhất là chuỗi cung ứng, trên cơ sở phát triển hạ tầng logistics hiện đại và mô hình thương mại tự do.
Đây sẽ là điểm tựa mang tính đột phá, giúp hoạt động vận chuyển – xuất nhập khẩu hàng hóa của doanh nghiệp diễn ra nhanh hơn, hiệu quả hơn, từ đó tiết kiệm thời gian, chi phí logistics và hạ giá thành sản phẩm.
Hệ thống đường sắt đô thị tại Tp.HCM và sắp tới đây mở rộng sẽ gắn kết các vùng.
Về công tác điều hành, ông Hùng cho rằng, nếu Quốc hội giao Tp.HCM làm cơ quan đầu mối điều phối dự án, với vai trò kết nối các vùng và các địa phương, thì sẽ tạo điều kiện rất thuận lợi để xây dựng phương án tổng thể có tính khả thi cao nhất.
Điều này đặc biệt quan trọng trong các khâu như cắm mốc, giải phóng mặt bằng, bồi thường, cũng như định vị, hợp nhất không gian phát triển giữa khu công nghiệp, khu thương mại tự do, cảng biển, sân bay quốc tế, trong đó có cảng Cái Mép - Thị Vải.
Theo lộ trình, giai đoạn 2 của dự án sẽ tiếp tục kéo dài tuyến đường sắt từ Tp.HCM đến Cần Thơ.
Mặc dù quy mô đầu tư ban đầu rất lớn, song với cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 98, địa phương được trao quyền chủ động điều chỉnh quy hoạch, ranh mốc, phương án triển khai, qua đó có thể linh hoạt quyết định các vấn đề liên quan, nhằm huy động tối đa nguồn lực xã hội cho phát triển.
Đối với phát triển hạ tầng giao thông nói chung, ông Hùng cho rằng đường sắt tốc độ cao nếu được Tp.HCM giao cho doanh nghiệp tham gia đầu tư theo cơ chế phù hợp, sẽ có khả năng huy động được nhiều nguồn lực trong và ngoài nước, với sự tham gia của các doanh nghiệp lớn, từ đó đẩy nhanh tốc độ phát triển kết nối vùng.
"Vấn đề cốt lõi hiện nay là vai trò định hướng của Nhà nước, cần định vị phát triển đường sắt theo chiều sâu, bền vững, trong đó hạ tầng phụ trợ và các tuyến kết nối xung quanh trục đường sắt sẽ hình thành các cực tăng trưởng mới", ông Hùng nói.
Hệ thống tàu đường sắt song hành cùng hạ tầng đường bộ sẽ giúp Tp.HCM tăng cường giao thương, kết nối các khu vực.
Theo ông Hùng, mô hình TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng) cần được triển khai gắn với công nghiệp, cảng biển, đô thị và logistics.
Khi có quy hoạch bài bản, chuẩn mực và giải pháp tập trung, hệ thống này sẽ tạo ra giá trị gia tăng mới cho nền kinh tế. Ngược lại, nếu phát triển manh mún, nhỏ lẻ, thiếu đồng bộ, sẽ khó tạo ra động lực phát triển và dễ phát sinh bất cập trong quá trình tăng trưởng nhanh của Tp.HCM mới.
Khi vấn đề giao thông được tháo gỡ căn cơ, Thành phố mới có điều kiện tiếp cận sâu hơn các mục tiêu lớn như cải thiện môi trường, chống ngập và phát triển bền vững.
Phùng Sơn
