Kết quả ba nghiên cứu này được thực hiện trong khuôn khổ Dự án "Nghiên cứu và truyền thông nâng cao nhận thức hệ thống chống bó cứng phanh dành cho xe mô tô (M-ABS)".
Thử nghiệm phanh ABS trên đường trơn trượt.
Theo các đơn vị nghiên cứu, Việt Nam hiện có khoảng 79 triệu xe mô tô, xe gắn máy đăng ký lưu hành. Đây vẫn là phương tiện đi lại chủ yếu của người dân, đồng thời cũng chiếm tỷ lệ lớn trong các vụ tai nạn giao thông đường bộ. Mặc dù hệ thống phanh ABS đã được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và nhiều quốc gia ghi nhận là công nghệ giúp nâng cao an toàn, Việt Nam vẫn còn thiếu các nghiên cứu dựa trên dữ liệu trong nước để phục vụ hoạch định chính sách.
Nghiên cứu đầu tiên phân tích 6.886 vụ tai nạn giao thông, trong đó hơn 5.300 vụ liên quan đến xe mô tô, xe gắn máy nhằm đánh giá các tình huống phanh ABS có thể phát huy hiệu quả. Kết quả mô phỏng theo nhiều kịch bản cho thấy, nếu phương tiện được trang bị phanh ABS, số vụ tai nạn cùng số người chết và bị thương có thể giảm khoảng 22 - 29%.
Trong khi đó, nghiên cứu khảo sát 1.247 người sử dụng xe mô tô tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh cho thấy, khoảng 85% người tham gia ưu tiên lựa chọn xe được trang bị phanh ABS và ủng hộ việc mở rộng ứng dụng công nghệ này trong tương lai.
Tuy nhiên, khảo sát cũng chỉ ra một số rào cản đối với việc phổ biến phanh ABS. Nhiều người dân chưa hiểu rõ nguyên lý hoạt động của hệ thống, trong khi chi phí vẫn là yếu tố ảnh hưởng đáng kể đến quyết định mua xe. Nhóm nghiên cứu cho rằng, việc cân nhắc các giải pháp hỗ trợ về khả năng chi trả sẽ góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ an toàn cho người sử dụng xe mô tô, xe gắn máy.
Nghiên cứu thứ ba bước đầu đánh giá hiệu quả kinh tế của việc áp dụng phanh ABS thông qua phân tích chi phí - lợi ích. Theo ACST, tỷ số lợi ích - chi phí (BCR) được tính toán sơ bộ dao động từ 0,4 đến 1,1 tùy từng kịch bản và sẽ tiếp tục được hoàn thiện để đánh giá đầy đủ tác động kinh tế - xã hội của công nghệ này tại Việt Nam.
Ông Lê Văn Đạt, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng, cho biết đây là một trong những nghiên cứu tương đối toàn diện tại Việt Nam về hiệu quả của hệ thống phanh ABS đối với xe mô tô, được xây dựng trên cơ sở dữ liệu trong nước. Việc kết hợp phân tích dữ liệu tai nạn với khảo sát nhận thức người dân sẽ bổ sung thêm bằng chứng khoa học phục vụ quá trình nghiên cứu, xây dựng chính sách và triển khai các giải pháp nâng cao an toàn giao thông.
Theo ông Lê Tiên Phong, Giám đốc Quốc gia AIP Foundation tại Việt Nam, các chính sách an toàn giao thông cần được xây dựng dựa trên bằng chứng khoa học. Những kết quả nghiên cứu lần này góp phần thúc đẩy đối thoại giữa các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và các bên liên quan về vai trò của các công nghệ an toàn trong giảm thiểu tử vong và thương tích do tai nạn giao thông đường bộ.
